«Σκα μουλάρι με το πείσμα του»
«Σκα μουλάρι με το πείσμα του» όπως θα έλεγε ο χαρισματικός ποιητής, συγγραφέας και ναυτικός στο επάγγελμα Νίκος Καββαδίας.
Χωρίς νερό, συντήρηση το τοπικό φυσικό γρασίδι, ανθεκτικότερο από το εισαγόμενο ξενικό και πάντα διψασμένο,πιο ζωντανό από ποτέ από το οικοσύστημα της Λούρας στο Ψαλίδι της Κω, γεννήθηκε λίγο μετά από τον σεισμό της Αρκονήσου, του 2017 σε ρευστοποιημένα εδάφη.
Παρακολουθώ την εξέλιξη του όλα αυτά χρόνια και μένω άφωνος με το μηχανισμό επιβίωσης του. Σε ένα οικοσύστημα ιδιαίτερο με χαμηλά θρεπτικά συστατικά, με υφάλμυρο έως αλμυρό νερό που βλάπτει τις ρίζες των φυτών κατορθώνει να είναι πιο πράσινο, ζωντανό από ποτέ. Συχνά το χρώμα των φυτών σχετίζεται με το νερό που δέχονται. Το υφάλμυρο νερό συνήθως κιτρινίζει το φυτό ,ακόμη και την ντομάτα. Όμως στην περίπτωση μας αυτό δεν συμβαίνει και είναι αξιοπερίεργο, αφού η γύρω βλάστηση είναι ξηρή ενώ το χορτάρι μας παραμένει πιο πράσινο από ποτέ.
Γεννήθηκε μετά από σεισμό
Η αλήθεια λέει ότι γεννήθηκε μετά από σεισμό, μέσω της ρευστοποίησης εδάφους, μια φυσική διαδικασία όπου ένα στερεό υλικό χάνει προσωρινά την αντοχή του και συμπεριφέρεται σαν υγρό. Η υγροποίηση του εδάφους κατά τη διάρκεια σεισμών κάνει την υγρή, χαλαρή άμμο και τα ιζήματα να συμπεριφέρονται σαν παχιά κινούμενη άμμο όταν βρεθεί σε καθεστώς έντονης φυσικής επεξεργασίας.
Βύθιση αυτοκινήτων στο Κράισττσερτς λόγω ρευστοποίησης εδάφους, Νέα Ζηλανδία .
Η κύρια αιτία ρευστοποίησης του εδάφους είναι η ισχυρή δόνηση του εδάφους, συνήθως από σεισμό, που επενεργεί σε χαλαρό, κορεσμένο με νερό κοκκώδες έδαφος. Η ταχεία δόνηση αυξάνει την πίεση του νερού που παγιδεύεται ανάμεσα στους κόκκους του εδάφους, με αποτέλεσμα το στερεό έδαφος να χάσει προσωρινά την αντοχή του και να συμπεριφέρεται σαν υγρό.
Η ρευστοποιημένη άμμος βλάπτει τα φυτά;
H άμμος του φαινομένου της ρευστοποίησης σχηματίζει φυσαλίδες κατά τη διάρκεια ενός σεισμού και είναι γενικά κακή για τα φυτά. Αυτή η άμμος δεν έχει οργανική ύλη, συγκρατεί πολύ λίγο νερό και δεν περιέχει σχεδόν καθόλου θρεπτικά συστατικά. Όταν ένα παχύ στρώμα αυτής της άμμου καλύπτει το επιφανειακό έδαφος, ασφυκτιά στις ρίζες και βλάπτει την ανάπτυξη των φυτών.
Έχει χαμηλά θρεπτικά συστατικά: Η άμμος έχει πολύ χαμηλά επίπεδα απαραίτητων φυτικών μετάλλων. Το νερό αποστραγγίζεται κατευθείαν μέσα από αυτήν χωρίς να παραμένει για να τη χρησιμοποιήσουν οι ρίζες. Ένα βαρύ στρώμα εμποδίζει τον αέρα και το νερό να φτάσουν στο πραγματικό έδαφος από κάτω.
Άμεσες οικολογικές διαταραχές και αναστροφή εδαφικού προφίλ
Σε γενικές γραμμές η άμμος ρευστοποίησης που προκαλείται από σεισμούς διαπερνά την επιφάνεια του εδάφους, αναστρέφοντας τα προφίλ του εδάφους εναποθέτοντας στείρα στρώματα λεπτής έως μέτριας άμμου. Ενώ αρχικά διαταράσσουν ή καταστρέφουν την υπάρχουσα χλωρίδα και τη γεωργία, αυτές οι πλούσιες σε ορυκτά αποθέσεις καλύπτουν φυσικά τις υποκείμενες οργανικές λάσπες, δημιουργώντας νέες ζώνες γυμνού υποστρώματος για πρωτοποριακή διαδοχή φυτών και αλλοιωμένα βενθικά ή χερσαία ενδιαιτήματα.
Ως εκ τούτου θάβει το υπάρχον επιφανειακό έδαφος και τα ριζικά συστήματα κάτω από άμμο σε βάθος έως και 40 εκατοστά. Μειώνει την άμεση οργανική ύλη, το άζωτο και την ικανότητα συγκράτησης νερού. Προκαλεί ασφυξία των ριζών ή καταπόνηση από ξηρασία σε εδραιωμένα δέντρα και καλλιέργειες.
Όμως με τον καιρό προκαλεί νέες διαδικασίες ανάπτυξης οικοσυστημάτων με την κάλυψη του υποστρώματος
Σφραγίζει ευτροφικές λάσπες ή υδάτινα ιζήματα με υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά κάτω από ένα χονδροειδές, σταθερό στρώμα φίλτρου.
Με τον χρόνο προκαλεί ένα πρωτοπόρο αποικισμό και είναι αυτός που είναι σε εξέλιξη στο Ψαλίδι από την πρώτη στιγμή που ξαφνικά εμφανίστηκε. Το αποτέλεσμα έως τώρα είναι να ευνοεί εξειδικευμένα, ψαμμοφυτικά φυτά δηλαδή που αγαπούν την άμμο ή ανθεκτικά στην ξηρασία φυτά προσαρμοσμένα σε εδάφη με χαμηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά. Κάτι που ανατρέπει την μέχρι σήμερα αντίληψη μας για τα υγιή, εύφορα οικοσυστήματα.
Με τον χρόνο η όλη διαδιασία δημιουργεί μικροαμμόλοφους και κοιλότητες που μεταβάλλουν την τοπική υδρολογία και την παγίδευση σπόρων.
Γεωδίφης
Πηγές:
Η μικρή Λάμπη [2017] του Ψαλιδιου Κω
https://www.britannica.com/video/liquefaction-event-soil-particles-earthquake-combination-water/-203959
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0016706113002838
