Κως, το ξεχασμένο νησί
Κως, το ξεχασμένο νησί. Του λοχαγού Ιωάννη Μ. Κοσσαρίδη.
Θυμίζοντας το πνεύμα των άφθαρτων ηρώων της, που πολέμησαν για τη δόξα της αρχαίας Ελλάδας, η Κως αναπαύεται μεγαλοπρεπής στο όμορφο, γεμάτο νησιά Αιγαίο Πέλαγος. Βρίσκεται σε εκείνο το μέρος της Μεσογείου που είναι ανάμεσα στην Ελλάδα στα ανατολικά και τη Μικρά Ασία στα δυτικά, και ονομάζεται Ελληνικό Αρχιπέλαγος. Αυτό το σαϊτοειδές κομμάτι γης έχει μια ψηλή, τειχόμορφη οροσειρά να ζώνει τη μία άκρη της, ενώ η υπόλοιπη έκταση είναι μια απέραντη κυματιστή γη, σκεπασμένη με πλούσια βλάστηση, και εδώ κι εκεί τα άσπρα στίγματα των χωριών, όλα αυτά πάνω στο βάθος του γαλάζιου ουρανού και της πιο γαλάζιας θάλασσας. Από ατμόπλοιο που περνά από τα βόρεια φαίνεται μια μακριά, στενή, αμμώδης λωρίδα σε όλο το μήκος του νησιού. Όσο απίστευτο κι αν φαίνεται στην αρχή, είναι μίλια επί μίλια ίσιος δρόμος που κατασκευάστηκε στα χριστιανικά χρόνια.
Τα σκυθρωπά τείχη των απόρθητων ακροπόλεών της, το αστραφτερό μάρμαρο του Ναού του Ασκληπιού και η υπέροχη βυζαντινή αρχιτεκτονική της, σε οξεία αντίθεση με τη σημερινή γραφική απλότητά της, θυμίζουν επιβλητικά τη μεγάλη της ιστορία. Κι όμως, στη σιγαλιά ενός ανοιξιάτικου αγέρα, τα άνθη της ελιάς και της πορτοκαλιάς λάμπουν σαν πολύτιμοι λίθοι στο φως της μέρας, καθώς σηκώνουν τα πρόθυμα, διψασμένα στόματά τους από λόφους και κοιλάδες για να τραφούν με τις ακτίνες του ήλιου. Εδώ αληθινά βρίσκει κανείς ομορφιά, ειρήνη και αγάπη, τις συμβολικές αρετές των κατοίκων και του Νησιού του Παραδείσου τους.
Η Χώρα είναι η πρωτεύουσα καθώς και το κύριο λιμάνι της Κω, από όπου γίνεται το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών και εισαγωγών με το εξωτερικό, ενώ η Καρδάμαινα και ο Κέφαλος είναι μικρότερα λιμάνια και κρατούν το μεγαλύτερο μερίδιο των συγκοινωνιών ανάμεσα στα νησιά. Το Ασφενδιού, πατρίδα του συγγραφέα, το Πελίον και η Αντιμάχεια είναι οι τρεις κύριες κωμοπόλεις της ενδοχώρας και διοικούν σχεδόν όλη την εσωτερική αγροτική παραγωγή και την κτηνοτροφία. Ο πληθυσμός είναι περίπου 35.000, από τους οποίους οι 28.000 είναι καθαροί Έλληνες. Οι άνδρες είναι γεροδεμένοι, καλοσχηματισμένοι και ατρόμητοι, και οι γυναίκες φημίζονται για την ομορφιά τους, με τον παλιό ελληνικό τύπο καλά διατηρημένο. Πολλά από τα 350 τετραγωνικά της μίλια αποτελούνται από πολύ εύφορες κοιλάδες και πεδιάδες, φυσικά καλά ποτισμένες, που κάνουν σχετικά εύκολη την άφθονη παραγωγή σιταριού, κρασιών, λαδιού, μαστιχόσυκων, σταφίδας, μελιού, κεριού, βαμβακιού και μεταξιού. Όσοι κάτοικοι δεν ασχολούνται με τη γεωργία εργάζονται στο ψάρεμα κοραλλιού, σφουγγαριών, καθώς και τσιπούρας, κέφαλου και άλλων ψαριών.
Η Κως, μολονότι έχει πλήρη συνείδηση του αξιοθαύμαστου μεγαλείου της και του ανεξάντλητου φυσικού της πλούτου, κάθεται μέσα στο πέπλο της θάλασσας δυσαρεστημένη, μήπως της αρνηθούν το δικαίωμα να προβάλει τη μεγάλη της ιστορία και την ιστορία των παιδιών της του παρελθόντος, εκείνων που της χάρισαν αρχαίες και περιζήτητες δάφνες και γέμισαν το μητρικό της στήθος περηφάνια και λαμπρότητα. Μιλά με μητρικό πάθος και υπερηφάνεια, και τα χείλη της τρέμουν στο άκουσμα του ονόματος του μεγαλύτερου γιου της, του αθάνατου Ιπποκράτη, Πατέρα της Ιατρικής, άμεσου απογόνου του Ηρακλή από τη μητέρα του, τη Φαιναρίτη. Ο Ιπποκράτης είναι ο θαυμασμός όλης της πολιτισμένης κοινωνίας, και ιδίως του κόσμου της ιατρικής επιστήμης. Δίκαια τον σέβονται και τον αγαπούν τόσο, γιατί πρόσφερε στην ανθρωπότητα ένα δώρο ιατρικής γνώσης που πιστεύεται ότι έσωσε τον άνθρωπο από πλήρη καταστροφή. Η θαυμαστή ιδιοφυΐα του Ιπποκράτη πιστώνεται ότι έσωσε τον Μέγα Αλέξανδρο και τον απέραντο στρατό του από όλεθρο, όταν τους απειλούσε λοιμός. Άλλωστε, στην καρδιά της Χώρας στέκει ακόμη το ιστορικό πλατάνι που φύτεψε ο Ιπποκράτης στη μνήμη της μεγάλης μάχης των Γαυγαμήλων και της πλήρους καταστροφής της Περσικής Αυτοκρατορίας. Είναι ένα από τα αρχαιότερα δέντρα που έχουν καταγραφεί και εμπνέει δέος και μόνο με την ηλικία του.
Η ειλικρινής του απόφαση και η επιθυμία να συνεχιστεί το έργο του μετά τον θάνατό του ενέπνευσε πολλούς ακόμη νησιώτες του να στραφούν στον δρόμο της επιστήμης. Από σεβασμό στον Ιπποκράτη και στους συνεχιστές του, γύρω στο 450 π.Χ., οι απλοί άνθρωποι του νησιού ίδρυσαν και έχτισαν ένα μεγάλο φαρμακευτικό ίδρυμα, υψώνοντας ένα μεγαλοπρεπές οικοδόμημα όπου λάτρευαν τον θεό της ιατρικής και της χημείας, τον μεγάλο Ασκληπιό. Το 1904 με 1905 μια γερμανική επιστημονική αποστολή ανέσκαψε το ίδιο αυτό οικοδόμημα και έφερε στο φως εκπληκτικά ευρήματα, που αποδείχθηκαν ανεκτίμητοι θησαυροί, φόρμουλες σκαλισμένες σε μάρμαρο. Οι φόρμουλες αυτές μεταφέρθηκαν στο Μουσείο του Βερολίνου, και από την ανακάλυψή τους και μετά η Γερμανία ανέπτυξε τη χημική της επιστήμη σε υπεροχή.
Υπάρχει έπειτα και ο Απελλής, ο ζωγράφος, του οποίου το μαγικό πινέλο δημιούργησε αριστουργήματα που σήμερα προσκυνούν όλοι οι εραστές της τέχνης. Μετά την κατάκτηση της Περσικής Αυτοκρατορίας από τον Μέγα Αλέξανδρο, στον ίδιο τον κολοφώνα της δόξας του, μόνο το αλάνθαστο χέρι του Απελλή επιτράπηκε να ζωγραφίσει το πορτρέτο αυτού του ασύγκριτου στρατηγού. Σήμερα βρίσκουμε μερικά από τα αξιόλογα έργα του Απελλή σε πινακοθήκες της Ρώμης και στο Λούβρο του Παρισιού. Αλλά γιατί να τρέχω λαχανιασμένος να απαριθμήσω τόσους ακόμη επιφανείς άνδρες που γεννήθηκαν σε αυτό το νησί. Σταθείτε μια στιγμή στα χριστιανικά χρόνια και δείτε την ανέγερση θαυμάσιων εκκλησιών σε βυζαντινό ρυθμό, που στέκουν ακόμη άθικτες, σιωπηλοί φρουροί ενός ένδοξου παρελθόντος. Οι Κώοι, ανά τους αιώνες, έχουν γίνει γνωστοί για την τιμιότητα, την ηθική και τη θρησκεία τους.
Για τριάντα δύο αιώνες η Κως υπήρξε σκηνή αραιών διαταραχών από άδικες επεμβάσεις Περσών, Αβάρων, Σαρακηνών, Ενετών, Γενουατών, Τούρκων και τώρα Ιταλών. Όμως, με ακλόνητη απόφαση και σιδερένια αυστηρότητα, ούτε μία φορά το πνεύμα του αληθινού Έλληνα δεν λύγισε ούτε υποχώρησε, ακόμη και μπροστά στον θάνατο, που ήταν προτιμότερος από την απώλεια της ελευθερίας και της πίστης προς τη Μητέρα Πατρίδα. Από την εποχή του Τρωικού Πολέμου έως σήμερα, αυτό το μικρό νησί υπήρξε πάντα ενεργός συμμέτοχος σε κάθε υπόθεση της Μητέρας Πατρίδας, συνεισφέροντας απλόχερα όχι μόνο εφόδια και χρήματα, αλλά στρατιώτες και άλλους άνδρες καλά εκπαιδευμένους σε πολλά επαγγέλματα.
Στις πιο σκοτεινές ώρες σκληρής μάχης, στις 24 Αυγούστου 1824, όλα τα μάτια της Ελλάδας ήταν στραμμένα στα Στενά της Κω, γιατί εκεί ο ναύαρχος Σαχτούρης και ο διοικητής Νικόδημος, μεγάλος θείος του συγγραφέα, απέκλεισαν τους στόλους του εχθρού και κέρδισαν μία από τις σπουδαιότερες μάχες της Επανάστασης του 1821, απέναντι στις ενωμένες ναυτικές δυνάμεις της Αιγύπτου και της Τουρκίας υπό τον ναύαρχο Ιμπραήμ Πασά και τον ναύαρχο Χοσρέφ αντίστοιχα. Σίγουρα η Κως είχε το δικαίωμα να είναι περήφανη. Και πάλι στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912 με 1913 και στον Παγκόσμιο Πόλεμο του 1914 η Κως έδωσε ελεύθερα και χωρίς φειδώ τους καλύτερα εκπαιδευμένους στρατιωτικούς της.
Ανάλογα με όσα η Κως θυσίασε πάντα τόσο γενναιόδωρα, δεν αξίζει να ξαναπάρει τη θέση της στην αγκαλιά της Μητέρας Πατρίδας; Υπήρξε παγκόσμια διαμαρτυρία ενάντια στον πολιτισμό και στη μέθοδο της χιτλερικής εξουσίας πάνω σε ορισμένους λαούς…
Συνέχεια
… κι όμως, τόσα χρόνια τώρα, ο κόσμος ολόκληρος δεν ύψωσε ποτέ φωνή διαμαρτυρίας ενάντια σε παρόμοιες μεθόδους εξουσίας πάνω στον ελληνικό πληθυσμό της Δωδεκανήσου, πάνω στη δική του γη, από τους Ιταλούς.
Με αφόβια και απείθεια στη φωνή της, η Κως μιλά σε τόνους που συγκινούν, και με τρόπο οικείο μόνο στον Έλληνα, υπενθυμίζοντας στους κοιμισμένους γιους τη δόξα που της ανήκει και που σιγά σιγά της ξεφεύγει από τα χέρια. «ΞΥΠΝΗΣΤΕ», κηρύσσει δυνατά και επιτακτικά, «ΑΣ ΣΗΚΩΣΟΥΝ ΟΙ ΜΝΗΜΕΣ ΤΩΝ ΑΘΑΝΑΤΩΝ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΑΚΚΟ ΤΗΣ ΝΩΘΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΕΧΕΤΕ ΠΕΣΕΙ, ΤΑΠΕΙΝΩΝΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΑΣ ΣΕ ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΟΝ ΠΛΟΥΤΟ ΠΟΥ ΚΡΑΤΑΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΩΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ!»
Desiree Kossarides
Ο παππούς μου, ο λοχαγός Ιωάννης Μ. Κοσσαρίδης, γεννήθηκε στο Ασφενδιού της Κω.Το 1933 έγραψε στο περιοδικό της AHEPA το άρθρο «Κως, το ξεχασμένο νησί». Εκεί λέει ο ίδιος από πού είναι.Το δημοσιεύω στα ελληνικά εδώ. Υπάρχει και στα αγγλικά στο Substack.Δεν μιλάω καλά ελληνικά. Με βοήθησαν στη μετάφραση.
1.Το Πιστοποιητικό της Γκαλιπόλης του Παππού μου
Το 1915–1916 ο παππούς μου, Jean (Ιωάννης) Μ. Κωσσαρίδης, υπηρετούσε στη Γαλλική Λεγεώνα των Ξένων. Στις 16 Ιουνίου 1916 ηγήθηκε της επίθεσης στην τουρκική Θέση 214, γνωστή ως «La Prittea».Υπό σφοδρά πυρά αιχμαλώτισε στρατιώτες και κατέλαβε υλικό. Τραυματίστηκε στο κεφάλι από βόμβες, αλλά αρνήθηκε περίθαλψη και παρέμεινε στη μάχη. Για αυτές τις ενέργειες προτάθηκε για τον Σταυρό του Πολέμου (Croix de Guerre) και αργότερα προήχθη σε λοχαγό.Είχε ήδη πολεμήσει για την Ελλάδα στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912–1913. Μετά την αποστράτευσή του από τη Γαλλική Λεγεώνα των Ξένων την 1η Οκτωβρίου 1916 επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τον Ιούνιο του 1917 κατατάχθηκε στον Αμερικανικό Στρατό και υπηρέτησε ως δεκανέας ανιχνευτής και διερμηνέας στη 2η Μεραρχία. Δηλητηριάστηκε με αέρια κοντά στο Σουασόν και αργότερα σημείωσε την παραμονή του στο Base Hospital No. 45.Το πιστοποιητικό της Γκαλιπόλης είναι ένα μόνο κομμάτι από ένα πολύ μεγαλύτερο ιστορικό υπηρεσίας σε τρεις διαφορετικούς στρατούς.Αυτό αποτελεί μέρος των απομνημονευμάτων του παππού μου, τα οποία δεν έχω ακόμα δημοσιεύσει. Έρχονται σύντομα!Από την Κω στον Σταυρό του Πολέμου...
2.Παλιές φωτογραφίες της Κω/φβ
3.https://www.facebook.com/groups/oldphotosKos/posts/2846889655670766/
https://finalbloodline.substack.com/p/ahepa-1933?r=89qnum&utm_medium=ios&utm_source=notes-share-action&utm_id=97758_v0_s00_e0_tv4_a1demoo4vorf00&fbclid=IwY2xjawT8oSxwZG9mBWV4dG4DYWVtAjEwAGJyaWQRMFpFc1kyZFkxbmxZcDV0QmhzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeP3ttw62mi_9kowkSRu75VqnuZeJDl2TijZwCkwjmJ0r2nAy39s7Cld8IFP8_aem_or9dJbsuqHy69B1xwHGqdA
