Οι Μεγάλες Θέρμες του Ασκληπιείου Κω
Τα υπόκαυστα των θερμών του Ασκληπιείου Κω, φωτογραφία της δεκαετίας του '60.
Οι Μεγάλες Θέρμες φτιάχτηκαν κυρίως για τις ανάγκες φιλοξενίας και θεραπείας των επισκεπτών του Ασκληπιείου.Φέρονται ως έργο, όπως και η ύδρευση από τις κρήνες, του Γάιου Στερτίνιου Ξενοφώντα.
Από νωρίς οι άνθρωποι ανακάλυψαν τις ευεργετικές και θεραπευτικές ιδιότητες του νερού. Λόγω της σημασίας του θεωρείτο μαγευτικό και δώρο των θεών. Οι Αιγύπτιοι και οι Ισραηλίτες συνήθιζαν να βυθίζονται στο ιερό νερό του Νείλου και της Ιορδανίας, οι Ινδουιστές στον ποταμό Γάγγη για να θεραπεύσουν την ψυχή και το σώμα τους.
Στην Αιγυπτιακή εποχή το νερό χρησιμοποιήθηκε επίσης για λόγους υγιεινής και κοσμητολογίας με την εφαρμογή θεραπειών ομορφιάς. Λένε ότι οι Αιγύπτιες συνήθιζαν να χρησιμοποιούν τους υδρατμούς για να είναι πιο όμορφες και η θρυλική Κλεοπάτρα έφτιαχνε περιτυλίγματα με λάσπη από τη Νεκρά Θάλασσα, για να διατηρήσει τη θρυλική ομορφιά της.Με τον καιρό χτίστηκαν νέα λουτρά, δημόσια και ιδιωτικά, μέσα σε διάφορες πόλεις. Οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν καλά τις ευεργετικές ιδιότητες των θειούχων πηγών, ιδιαίτερα για τη θεραπεία δερματικών παθήσεων,την ανακούφιση των μυϊκών πόνων και των αρθρώσεων. Στα ομηρικά ποιήματα και στον Ησίοδο γίνονται πολλές αναφορές στη χρήση των λουτρών. Ο Ιπποκράτης ήταν ο πρώτος που έγραψε για τα οφέλη της υδροθεραπείας.
Ο θερμαλισμός
Ο θερμαλισμός γεννήθηκε στην αρχαία Ελλάδα. Τα περίεργα φαινόμενα των ιαματικών πηγών επιχείρησαν οι αρχαίοι να εξηγήσουν, ταξινομήσουν και να μελετήσουν με βάση τις ιδιότητες και τις επιπτώσεις τους στον άνθρωπο. Ο Ηρόδοτος πρώτος καθιέρωσε τις ακριβείς μεθόδους λουτροθεραπευτικών πρακτικών, όμως ο Ιπποκράτης ήταν ο πρώτος που αφιέρωσε ένα μεγάλο μέρος στις θεραπευτικές ιδιότητες του ιαματικού νερού στο έργο του, «De aere, aquis at loci».
Ανέλυσε τα χημικά και οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του, περιέγραψε τα προβλήματα υγιεινής της χρήσης λουτρών σε διάφορες ασθένειες και γενικά τις επιπτώσεις του ζεστού και κρύου λουτρού στον ανθρώπινο οργανισμό. Τουλάχιστον από τον 5ο αιώνα π.Χ οι ευεργετικές ιδιότητες των θειούχων πηγών ήταν ήδη γνωστές, ιδιαίτερα για τη θεραπεία δερματικών παθήσεων και για την ανακούφιση μυϊκών πόνων και των αρθρώσεων.Περιέγραψε τα χημικά και οργανικά χαρακτηριστικά του νερού και τις επιπτώσεις των ζεστών και κρύων λουτρών στο ανθρώπινο σώμα. Πρότεινε την υπόθεση ότι όλες οι ανθρώπινες ασθένειες ξεκίνησαν από μια ανισορροπία των σωματικών υγρών. Για να αποκατασταθεί η ισορροπία, συμβουλεύτηκε τις αλλαγές στις συνήθειες και στο περιβάλλον, όπως μπάνιο, εφίδρωση, περπάτημα και μασάζ.Για αυτό τα λουτρά συχνά συνδέονταν με γυμνάσιο. Μετά το μπάνιο γινόταν μασάζ σώματος με λάδι και αλοιφές για την αποκατάσταση των ιδιοτήτων του δέρματος και τη χαλάρωση του ασθενούς.
Μπορεί ο θερμαλισμός να γεννήθηκε στην αρχαία Ελλάδα αλλά στη ρωμαϊκή εποχή γνώρισε τη χρυσή του εποχή. Οι Ρωμαίοι θεωρούσαν το μπάνιο ως κανονικό πρόγραμμα για την υγεία.
Στο Ασκληπιείο της Κω τα λουτρά του, τροφοδοτούνταν με μεταλλικό ιαματικό νερό από το Κοκκινόνερο και τον Σουλά όσο από την Βουρίνα με καθαρό πόσιμο νερό. Στο ανώτερο άνδηρο του θεραπευτικού-λατρευτικού κέντρου ήταν η περιμετρική στοά και ο ναός του Ασκληπιού[Α], στο μεσαίο άνδηρο, ο βωμός και ο ναός του Ασκληπιού[Β], ο ναός C[Απόλλωνα], το κτίριο D, το κτίριο Ε και η εξέδρα, στο πιο κάτω άνδηρο, η περιμετρική στοά, ο ναΐσκος του Ξενοφώντα, οι κρήνες και οι βεσπασιανές, και στο επίπεδο των προπυλαίων, η κεντρική είσοδος, οι Μικρές Θέρμες, το Hospitium [δωμάτιο φιλοξενίας], τα διαμερίσματα της Αφροδίτης και οι Μεγάλες Θέρμες.
Μεγάλα Λουτρά
Ένα μέρος από τις Θέρμες είχαν ανασκαφεί από τον Γερμανό αρχαιολόγο R.Ηerzog με το ψυχρό λουτρό, εκεί δημιουργήθηκε το Antiquarium ένα υποτυπώδες μουσείο όπου είχαν συγκεντρωθεί τα ευρήματα τους.
Το 1937-1938 το μετέφερε σε άλλο σημείο ο Ιταλός αρχαιολόγος Morricone για να συνεχίσει την έρευνα του στις αίθουσες του ζεστού νερού.
Το κτίριο των θερμών κατασκευάστηκε σε 2 φάσεις, μία πρώτη στα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ μετά από τον σεισμό του 139 μ.Χ και μια δεύτερη μεταγενέστερη στον 3ο αιώνα μ.Χ από άγνωστη αιτία. Περιελάμβανε το αποδυτήριο με ξυλοροφή, την παλαίστρα και ένα χώρο για λατρεία των αυτοκρατόρων και τις αίθουσες των λουομένων. Απέναντι του συναντάται ακόμη το άγαλμα του Ασκληπιού.
Το συγκρότημα των Μεγάλων Θερμών στα Προπύλαια και κατά μήκος της ανατολικής πτέρυγας του χαμηλότερου ανδήρου κατελάμβανε μέρος από τα διαμερίσματα της Αφροδίτης. Οι Θέρμες αποτελούνταν από τρείς αψιδωτές αίθουσες. Η πρόσβαση γινόταν μέσω κλίμακας από την ΒΔ γωνία του συγκροτήματος, υπήρχαν 5 τετράγωνα δωμάτια με το δυτικότερο να είναι το δωμάτιο εισόδου το οποίο επικοινωνούσε με τη μεγαλύτερη αψιδωτή αίθουσα, την θολοσκέπαστη Basilica Thermarum δηλαδή την κεντρική αίθουσα των θερμών.
Στα νότια της Βασιλικής γινόταν η είσοδος στο frigidarium, ένα δωμάτιο για μπάνιο με κρύο νερό στη μεσαία αψιδωτή αίθουσα του συγκροτήματος. Στα νότια του επικοινωνούσε με μικρό δωμάτιο που ίσως ήταν οι θερμοί λουτρώνες. Στο νοτιοανατολικό μεγάλο δωμάτιο του συγκροτήματος, υπήρχε ένας κυκλικός χώρος που χρησίμευε ως tepidarium, δηλαδή το ζεστό [tepidus] μπάνιο των ρωμαϊκών λουτρών που θερμαινόταν από σύστημα υποκαύστου.Στα νότια υπήρχαν μικροί χώροι τα praefurnia. Στις αίθουσες του θερμού λουτρού η θερμότητα διοχετευόταν απο έναν θερμαντικό κλίβανο [praefurnium] και από τα υπόκαυστα.
Ανάμεσα στα αποδυτήρια, τα ανατολικά δωμάτια της στοάς του χαμηλότερου ανδήρου και το νοτιοδυτικό caldarium βρέθηκε μία «θερμή αίθουσα», απαραίτητο στοιχείο της οποίας ήταν η ύπαρξη πισίνας. Προσανατολισμένη στα νοτιοδυτικά, ώστε να εκμεταλλεύεται τη θερμότητα του μεσημεριανού ήλιου. Εδώ έχουν βρεθεί υπολείμματα δεξαμενής που επιβεβαιώνουν την λειτουργία της. Η δυτική αψίδα της αίθουσας του frigidarium κατελήφθη στα νεότερα χρόνια από ελαιοπιεστήριο για την εξαγωγή λαδιού.Η όλη εγκατάσταση ήταν φτιαγμένη από ντόπιο γκρι ασβεστόλιθο και από μάρμαρο του Δίκαιου.
.jpg)
