Η νεολιθική «Αγαθούσσα»

Τήλος, αρχές του προηγούμενου αιώνα. Στο «Οδοιπορικό» του Ιακώβου Μηλοΐτη[1673] η Τήλος φέρεται να κατοικείται από 4.000 κατοίκους. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ο πληθυσμός της ανέρχεται σε 780 κατοίκους.Έχει έκταση 61,487 km2, και ψηλότερη κορυφή  τα 620 μ[Προφήτης Ηλίας].

Τον 16ο αιώνα, την εποχή των Ιωαννιτών,η Τήλος αναφέρεται από περιηγητές ως «Επισκοπή ή Επισκοπία», πιθανόν από το ομώνυμο ακρωτήριο του νησιού.
Ομως ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος σημειώνει ότι κατά την αρχαιότητα ήταν γνωστή ως Αγαθούσσα  [Αγκαθούσα;].

Σύμφωνα με το θρύλο, ο Τήλος ο νεότερος γιος της Αλίας και του Απόλλωνα, συνέλλεξε βότανα από το νησί ελπίζοντας να θεραπεύσουν τη μητέρα του από μια σοβαρή ασθένεια. Μετά τη θεραπεία της, ο Τήλος επέστρεψε στο νησί και έχτισε ναό προς τιμή του Απόλλωνα και του Ποσειδώνα, προκειμένου να εκφράσει την εκτίμησή του για τη θεραπεία της μητέρας του. Το νησί πήρε το όνομά του από τον Τήλο και από τότε έγινε γνωστό για τις θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων του.

Στο Σπήλαιο Χαρκαδιό βρέθηκαν μοναδικοί σκελετοί και οστά από τους προϊστορικούς νάνους ελέφαντες.Τα αγγειοπλαστικά και τα πέτρινα εργαλεία που ανακαλύφθηκαν στο σπήλαιο δείχνουν την ανθρώπινη δραστηριότητα στην Τήλο στην πρώιμη νεολιθική εποχή [8000 π.Χ. έως 7000 π.Χ].

Τα οστά ύψους 1,2 έως 1,6 μέτρων των ελεφάντων νάνων, που χρονολογήθηκαν με την μέθοδο του άνθρακα, είναι μεταξύ 4000 και 7000 π.Χ. [μερικά από αυτά τώρα είναι στο μουσείο].Ο Masseti (2001) προτείνει τη συνύπαρξη  ζώων με ανθρώπους, πιθανώς στην ιστορική περίοδο. 

Ανασκαφή εντόπισε πελασγική τοιχοποιία καθώς και ότι η Τήλος κατοικήθηκε διαδοχικά από  Μινωίτες, Μυκηναίους και  Δωριείς.Ωστόσο πρέπει να κατοικήθηκε από Λέλεγες, Κάρες και Φοίνικες.Αναφέρεται από τον Όμηρο.Οι τύραννοι Γέλων και Ιέρων, ιδρυτές της Μεγάλης Ελλάδος, κατάγονται από τη Τήλο.

Ο Ηρόδοτος [484 π.Χ. - περ. 425 π.Χ] περιγράφει τους αιώνες που τον προηγήθηκαν ως τη χρυσή εποχή της Τήλου.Το νησί άνθησε την κλασική εποχή, κατά την οποία διέθετε το δικό του νομισματοκοπείο και ήταν γνωστό για τα αραχνοΰφαντα προϊόντα ρουχισμού και τα αρώματά του.

Η Τήλος είναι η γενέτειρα της αρχαίας ποιήτριας Ήριννας[σύγχρονης της Σαπφούς], η οποία εμπνεύστηκε από το φυσικό πλούτο του νησιού, τα αρώματά του, την ποικιλοχρωμία του και την ηρεμία που απέπνεε ανέκαθεν. Μέσα από την ποίησή της ύμνησε την Τήλο.

Το νησί κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους το 42 π.Χ. Τα αρχαιολογικά ευρήματα από τους ρωμαϊκούς και πρώιμους χριστιανικούς χρόνους καταδεικνύουν την ευημερία του νησιού μέχρι το σεισμό του 554 από το Ρήγμα Κω και όχι του 551 από τη Βηρυτό όπως αναφέρουν κάποιες πηγές.

Η Τήλος ακολούθησε τη Ρόδο στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία μετά τον θάνατο του Θεοδόσιου Α και ήταν μέλος του Ναυτικού Θέματος της Σάμου μεταξύ του 9ου και του 14ου αιώνα.

Οι ιππότες του Αγίου Ιωάννη πήραν τον έλεγχο της Τήλου από το 1309, αποκαθιστώντας τα βυζαντινά κάστρα και κατασκευάζοντας νέα για να υπερασπιστούν τις πειρατικές επιδρομές. Εκκενώθηκε το 1470 όταν οι Οθωμανοί ξεκίνησαν την πολιορκία της Ρόδου και ο έλεγχος πέρασε στον Σουλεϊμάν Α το 1522 όταν έπεσε η Ρόδος.

Το 1523 η Τήλος κατακτήθηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και το βρισκόταν κάτω από το προνομιακό διοικητικό και φορολογικό σύστημα γνωστό ως "maktou". Πειρατές λεηλατούσαν συνεχώς το νησί.

Το νησί αποτελείται από ασβεστόλιθο, ηφαιστειογενή σε πεδιάδες, και τόφφο από την υπερέκρηξη της Αβύσσου, 161.000 χρόνια πριν. Εχει πολλές πηγές, είναι πολύ εύφορο και παραγωγικό. Οι ακτές της είναι γενικά βραχώδεις ή βοτσαλωτές, αλλά υπάρχουν και πολλές αμμώδεις παραλίες.

Στα βορειοανατολικά της πεδιάδας βρίσκεται η πρωτεύουσα του νησιού, το Μεγάλο Χωριό, που χτίστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα στα ερείπια της αρχαίας πόλης της Τήλου. Τα αρχαϊκά ερείπια εκτείνονται μέχρι το σημείο της ακρόπολης της αρχαίας πόλης, αφιερωμένο στον Πύθιο Απόλλωνα και την Πολιάδα Αθηνά. Το Ενετικό Κάστρο, χτίστηκε πάνω του. 

Γεωδίφης

Related Posts