Οι αμμόλοφοι αποκαλύπτουν τα μυστικά τους στη Γη και πέρα από αυτήν
Διαμήκεις αμμόλοφοι ύψους εκατοντάδων μέτρων σε απόσταση περίπου 2 χιλιομέτρων μεταξύ τους στην άμμο της Ναμίμπ κοντά στο Σοσουσβλάι της Ναμίμπια, τον Οκτώβριο του 2025.Από: Κόλιν Μάρβιν.
Οι επιστήμονες ανακαλύπτουν ότι οι αμμόλοφοι μπορούν να αποκαλύψουν ταχύτητες ανέμου στη Γη και πέρα από αυτήν.
Οι αμμόλοφοι που μεταφέρονται από τον άνεμο στη Γη και τον Άρη εμφανίζουν μια συνεπή σχέση μεταξύ της ταχύτητας του ανέμου και του μεγέθους των κόκκων άμμου. Χρησιμοποιώντας αυτήν την παρατήρηση, οι επιστήμονες μπορούν να μάθουν περισσότερα για τα κλίματα διαφόρων πλανητικών σωμάτων.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου Στάνφορντ έδειξαν ότι το μέσο μέγεθος των κόκκων άμμου στους αμμόλοφους στη Γη και τον Άρη αποκαλύπτει την ταχύτητα των ανέμων που σχημάτισαν αυτούς τους αμμόλοφους. Το εύρημα αυτό επιτρέπει στους επιστήμονες να χρησιμοποιούν την άμμο ως ταχύμετρο ανέμου τόσο για σύγχρονους όσο και για αρχαίους αμμόλοφους που βρίσκονται σε όλο το ηλιακό σύστημα.
Τις τελευταίες δεκαετίες, οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει αμμόλοφους και κυματισμούς που σχηματίζονται από ανέμους σε ουράνια σώματα, όπως η Αφροδίτη , ο Άρης , το φεγγάρι του Κρόνου, ο Τιτάνας , και ένας κομήτης σε τροχιά γύρω από τον ήλιο . Παρατηρώντας τα σχήματα και τα μοτίβα των αμμόλοφων, μπορούν να προσδιορίσουν την κατεύθυνση και την επιμονή των ανέμων που σχηματίζουν. Ωστόσο, η εκτίμηση της ταχύτητας αυτών των ανέμων έχει μέχρι στιγμής αποδειχθεί δύσκολη.
Τώρα, σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στα Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών , ερευνητές του Στάνφορντ απέδειξαν ότι οι αμμόλοφοι στη Γη και τον Άρη δημιουργούνται από ανέμους που είναι μόλις αρκετά γρήγοροι για να μετακινήσουν την άμμο σε αυτούς τους αμμόλοφους κατά μήκος του εδάφους.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι και στους δύο πλανήτες, η ταχύτητα του ανέμου που συμβάλλει περισσότερο στον σχηματισμό αμμόλοφων καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το μέγεθος των κόκκων της άμμου. Αυτό σημαίνει ότι οι επιστήμονες μπορούν να υπολογίσουν τις ταχύτητες ανέμου που σχηματίζουν αμμόλοφους από το μέσο μέγεθος των κόκκων ενός αμμόλοφου, τόσο σε σύγχρονους όσο και σε αρχαίους αμμόλοφους που έχουν διατηρηθεί στο βράχο.
Οι αμμόλοφοι είναι «ένας εξαιρετικός καταγραφέας του τι συμβαίνει στην επιφάνεια ενός πλανήτη και ιδιαίτερα των αλληλεπιδράσεων μεταξύ του τι συμβαίνει στην ατμόσφαιρα ενός πλανήτη και του τι συμβαίνει στην επιφάνεια», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Colin Marvin, ο οποίος εργάστηκε στη μελέτη ως διδακτορικός φοιτητής στο εργαστήριο του επικεφαλής συγγραφέα Mathieu Lapôtre , αναπληρωτή καθηγητή Γης και πλανητικών επιστημών στη Σχολή Βιωσιμότητας Stanford Doerr .
Εύρεση ενός τυπικού τύπου για τον σχηματισμό αμμόλοφων που μεταφέρονται από τον άνεμο
Το 2010, ερευνητές του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια υπέθεσαν ότι οι αμμόλοφοι που παρασύρονται από τον άνεμο σχηματίζονται μέσω ανέμων ελαφρώς ταχύτερα από το όριο για την κινούμενη άμμο. «Από τότε, κανείς δεν έχει ασχοληθεί πραγματικά με αυτή την ιδέα, παρόλο που είναι πραγματικά ισχυρή επειδή μας λέει κάτι για τις περιβαλλοντικές συνθήκες που σχημάτισαν τα πεδία αμμόλοφων που βλέπουμε όχι μόνο στη Γη και τον Άρη, αλλά και σε μια ποικιλία άλλων πλανητικών σωμάτων», δήλωσε ο Μάρβιν.
Για να δοκιμάσουν αυτήν την υπόθεση, οι ερευνητές του Στάνφορντ ανέλυσαν 30 χρόνια δεδομένων ανέμου και μετρήσεων μεγέθους κόκκων από 24 πεδία αμμόλοφων διαφορετικών σχημάτων, μεγεθών και τοποθεσιών σε όλο τον κόσμο. Χρησιμοποιώντας αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές υπολόγισαν ποια ταχύτητα ανέμου μετακινούσε την περισσότερη άμμο με την πάροδο του χρόνου σε κάθε πεδίο. Διαπίστωσαν ότι αυτοί οι άνεμοι σχετίζονταν στενά με το μέγεθος των κόκκων και υπερέβαιναν μόνο ελαφρώς το όριο μεταφοράς άμμου. Τέλος, διαπίστωσαν ότι αυτή η συσχέτιση ισχύει για όλα τα πεδία αμμόλοφων που μελέτησαν, από το Κρατικό Πάρκο Coral Pink Sand Dunes στη Γιούτα έως τους αμμόλοφους στην παλαιότερη έρημο της Γης, στη Ναμίμπια.
Μελετώντας τους αμμόλοφους στον Άρη και στην αρχαία ιστορία της Γης
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν στη συνέχεια την ίδια ανάλυση χρησιμοποιώντας δεδομένα από ένα πεδίο αμμόλοφων στον Άρη. Παρά τις τεράστιες διαφορές στην ατμοσφαιρική πίεση, τη βαρύτητα και την πυκνότητα ιζημάτων μεταξύ Άρη και Γης, προέκυψε μια παρόμοια συσχέτιση.
Αυτό υποδηλώνει ότι οι αμμόλοφοι που μεταφέρονται από τον άνεμο σχηματίζονται ουσιαστικά με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα πλανητικά σώματα με άφθονα χαλαρά ιζήματα και ανέμους που γρήγορα γίνονται λιγότερο συνηθισμένοι καθώς δυναμώνουν. Υπονοεί επίσης ότι οι αμμόλοφοι σχηματίστηκαν με παρόμοιο τρόπο στο μακρινό παρελθόν της Γης, παρά τις αλλαγές στις ατμοσφαιρικές συνθήκες σε γεωλογικά χρονικά διαστήματα.
Η ανακάλυψη θα επιτρέψει στους επιστήμονες να «ανακατασκευάσουν καλύτερα τους ανέμους και τα κλίματα μέσα στο χρόνο, στη Γη και πέρα από αυτό», δήλωσε ο Λαποτρέ. «Λειτουργεί για τους σύγχρονους αμμόλοφους και για ψαμμίτες που χρονολογούνται τρία δισεκατομμύρια χρόνια πριν». Αυτές οι ανακατασκευές θα μπορούσαν με τη σειρά τους να βοηθήσουν τους επιστήμονες να δοκιμάσουν μοντέλα της αρχαίας ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας στη Γη και τον Άρη, συνέχισε ο Λαποτρέ. «Ο Κόλιν εργάζεται ενεργά πάνω σε αυτό, στην πραγματικότητα. Ήδη προχωρά στα επόμενα βήματα».
Η μελέτη υποστηρίχθηκε από επιχορήγηση CAREER του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών .
Ο Marvin είναι μεταδιδακτορικός υπότροφος στο Πανεπιστήμιο Brown. Ο Lapôtre είναι επίσης αναπληρωτής καθηγητής γεωφυσικής .Η Γεωφυσική είναι τμήμα της Σχολής Βιωσιμότητας Stanford Doerr. Η Πολιτική και περιβαλλοντική μηχανική είναι κοινό τμήμα της Σχολής Βιωσιμότητας Doerr και της Σχολής Μηχανικών.
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα eurekalert.org
περισσότερα,
Πανεπιστήμιο Στάνφορντ
Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών
https://www.eurekalert.org/news-releases/1151899
