Τα Απέννινα Όρη ανοίγουν το φερμουάρ τους 19 μίλια κάτω από το έδαφος
Τα Απέννινα Όρη της Ιταλίας ανοίγουν το φερμουάρ τους 19 μίλια κάτω από το έδαφος και οι γεωλόγοι λένε ότι η κρυφή σχισμή εξηγεί γιατί τμήματα της οροσειράς ανεβαίνουν ενώ άλλα βυθίζονται.
Βαθιά κάτω από τα Απέννινα Όρη της Ιταλίας, ο κατώτερος φλοιός ξεφλουδίζει από τον βράχο που βρίσκεται από πάνω του. Η σχισμή εκτείνεται κατά μήκος ενός μετώπου περίπου 30 χιλιομέτρων υπόγεια. Μια μελέτη με επικεφαλής γεωλόγους του Πανεπιστημίου της Φλωρεντίας αναφέρει ότι αυτός ο αργός διαχωρισμός είναι πλέον ο κύριος παράγοντας των σεισμών και της τεκτονικής της οροσειράς, συμπεριλαμβανομένης της έκτασης και της ανύψωσής της.
Η εργασία δημοσιεύτηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2026 στο Communications Earth & Environment ως μια πρώιμη έκδοση που, σύμφωνα με το περιοδικό, θα αντικατασταθεί από την τελική. Ο πρώτος συγγραφέας της είναι ο Stefano Tavani, ο οποίος διδάσκει δομική γεωλογία και τεκτονική στο Τμήμα Γεωεπιστημών της Φλωρεντίας. Συνεργάζεται επίσης με το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας (CNR) της Ιταλίας.
Ξεφλουδίζοντας 19 μίλια κάτω από το έδαφος
Οι γεωλόγοι ονομάζουν αυτή τη διαδικασία αποκόλληση στρωμάτων. Κάτω από τα Απέννινα Όρη, ο πυκνός κατώτερος φλοιός της μικροπλάκας της Αδριατικής αποκολλάται από τον ανώτερο φλοιό. Στη συνέχεια βυθίζεται στον μανδύα της Γης , το θερμό στρώμα κάτω από τον φλοιό.
Το Πανεπιστήμιο της Πίζας, ένας από τους εταίρους, το συγκρίνει στην ανακοίνωσή του με ένα φερμουάρ που ανοίγει . Σύμφωνα με την Πίζα, το ξεφλούδισμα ξεκίνησε πριν από περίπου 10 εκατομμύρια χρόνια. Σήμερα, είναι ενεργό κάτω από τα υψηλότερα σημεία της αλυσίδας.
Ο Ταβάνι ζητά από τους αναγνώστες να φανταστούν τον φλοιό ως μια στοίβα στρωμάτων, όχι ως ένα άκαμπτο μπλοκ. Στη δήλωση του πανεπιστημίου της Φλωρεντίας , που μεταφράστηκε από τα ιταλικά, ανέφερε ότι το βαθύτερο τμήμα «διαχωρίζεται προοδευτικά από το ανώτερο μέρος, σύρεται προς τα κάτω μαζί με ένα τμήμα του μανδύα της Γης».
Η συν-συγγραφέας Paola Vannucchi, η οποία διδάσκει στο ίδιο τμήμα, πρόσθεσε ότι το φερμουάρ ανοίγει βήμα προς βήμα, από τη δύση προς την ανατολή.
Όταν ο Τυρρηνικός σταμάτησε να ανοίγει
Για εκατομμύρια χρόνια, δύο συνδεδεμένες κινήσεις διαμόρφωσαν την κεντρική και τη νότια Ιταλία. Η λεκάνη του Τυρρηνικού Πελάγους άνοιγε προς τα δυτικά. Πιο ανατολικά, ο φλοιός συμπιέστηκε, διπλώθηκε και στοιβάστηκε στα Απέννινα, σε ένα σύστημα που καθοδηγείται από την καταβύθιση , όπου η μία πλάκα βυθίζεται κάτω από την άλλη.
Στη συνέχεια, πριν από περίπου 2 εκατομμύρια χρόνια, το Τυρρηνικό άνοιγμα σταμάτησε σε μεγάλο βαθμό και η συμπίεση επιβραδύνθηκε απότομα.Ακόμα κι έτσι, τα Απέννινα εξακολουθούν να τρέμουν. Εξακολουθούν να τεντώνονται πλάγια και να ανεβαίνουν κατά μήκος της σπονδυλικής τους στήλης.
Οι συνοπτικές απαντήσεις της εργασίας σε αυτό το αίνιγμα είναι κατά μέτωπο: «η αποκόλληση του κατώτερου φλοιού είναι επί του παρόντος ο κύριος γεωδυναμικός παράγοντας της τεκτονικής και της σεισμικότητας των Απέννινων».
Οι κριτικοί ρώτησαν αν αυτό σήμαινε ότι η αποκόλληση ξεκίνησε πριν από 2 εκατομμύρια χρόνια. Όχι, έγραψαν οι συγγραφείς στο αρχείο αξιολόγησης από ομοτίμους που δημοσίευσε το Nature μαζί με την εργασία. Λειτουργεί από περίπου 10 εκατομμύρια χρόνια πριν, δίπλα στην ανατροπή πλάκας, και πρωτοστάτησε μόνο μετά από 2 εκατομμύρια χρόνια.
GPS, ραντάρ Sentinel και σεισμοί
Για να δοκιμάσει την ιδέα, η ομάδα χρησιμοποίησε μετρήσεις GPS εδάφους τριών δεκαετιών . Πρόσθεσαν χάρτες ραντάρ από τους δορυφόρους Sentinel του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus για την περίοδο 2019 έως 2023. Ο κατάλογος σεισμών της Ιταλίας για την περίοδο 2004 έως 2026 και γεωλογικές διατομές ολοκλήρωσαν το σύνολο.
Κάθε σύνολο δεδομένων καλύπτει ένα κενό στα άλλα. Το δορυφορικό ραντάρ δεν αντιλαμβάνεται την κίνηση από βορρά προς νότο, αλλά χαρτογραφεί την κάθετη κίνηση και την κίνηση από ανατολή προς δύση με μεγάλη λεπτομέρεια. Οι σταθμοί GPS παρέχουν πλήρεις τρισδιάστατες ταχύτητες, αν και μόνο σε σταθερά σημεία, σημειώνουν οι συγγραφείς.
Συμμετείχαν το Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης, τα πανεπιστήμια της Πίζας και του Παλέρμο και το Εθνικό Ινστιτούτο Γεωφυσικής και Ηφαιστειολογίας (INGV). Το ίδιο και το Ινστιτούτο Θαλάσσιων Επιστημών στη Βαρκελώνη.
Τεντώνοντας προς τα μέσα, σφίγγοντας προς τα έξω
«Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι τεκτονικές κινήσεις και οι σεισμοί ακολουθούν μια ακριβή γεωγραφική οργάνωση», κατέληξαν οι ερευνητές της Φλωρεντίας. Μέσα στην αλυσίδα, ο φλοιός εκτείνεται. Προς την πεδιάδα του Πάδου και την Αδριατική Θάλασσα, συμπιέζεται, σε αυτό που το πανεπιστήμιο αποκαλεί κίνηση ακορντεόν.
Στα βόρεια και κεντρικά Απέννινα Όρη, η εσωτερική έκταση φτάνει περίπου τα 4 χιλιοστά ετησίως. Αυτό είναι περίπου το διπλάσιο των 2 χιλιοστών της συνολικής έκτασης μεταξύ των στάβλων εκατέρωθεν.
Περίπου 0,08 ίντσες ετήσιας μείωσης στο εξωτερικό μέτωπο αποτελούν τη διαφορά. Εκεί βρίσκονται τα ενεργά ρήγματα ώθησης .
Η κίνηση πάνω-κάτω ταιριάζει στην ίδια εικόνα και θέτει τα πράγματα ως εξής. Όπου τα βαθιά στρώματα αποκολλώνται, ο φλοιός στην κορυφή μπορεί να ανέβει, και όπου παραμένουν κολλημένα, η προς τα κάτω έλξη μπορεί να κάνει τη γη να βυθιστεί.
Ο Βανούκι χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «προφανώς αντιφατικό», καθώς ορισμένες ζώνες τεντώνονται ενώ άλλες συμπιέζονται.
Χάρτης της οροσειράς της Πίζας του 1975
Πριν από μισό αιώνα, γεωλόγοι της Πίζας, με επικεφαλής τον Πιέρο Έλτερ, περιέγραψαν περιοχές εφελκυσμού και συμπίεσης στα βόρεια Απέννινα. Η Πίζα λέει ότι ήταν οι πρώτοι που περιέγραψαν την ιδιόμορφη τεκτονική πίσω από το τοπίο, τους σεισμούς και τη γεωλογική ιστορία της οροσειράς.
Η ανακοίνωση της Πίζας φέρει τα ονόματα της Φραντσέσκα Μενεγκίνι και του συν-συγγραφέα Τζιανκάρλο Μόλι. Αναφέρει ότι η εργασία του 2026 περιγράφει και ποσοτικοποιεί, με σύγχρονες τεχνικές, τη βαθιά δυναμική που σκιαγράφησε η ομάδα του Έλτερ το 1975.
Μια σεισμική μελέτη του 2014 με επικεφαλής τον Claudio Chiarabba είχε ήδη προτείνει μια ζώνη υποχώρησης διαχωρισμού κάτω από τα βόρεια Απέννινα Όρη, και η νέα εργασία την αναφέρει.
Ο χρόνος του σεισμού παραμένει απρόβλεπτος
Οι ερευνητές λένε ξεκάθαρα ότι η μελέτη δεν επιτρέπει σε κανέναν να προβλέψει πότε ή πού θα συμβεί ένας σεισμός. Αυτό που προσφέρει είναι ένα μοντέλο για την ερμηνεία του πού βρίσκονται τα ενεργά ρήγματα και πώς κινείται το έδαφος.
Το ίδιο το ξεφλουδισμένο μέτωπο δεν είναι ποτέ ορατό. Η θέση του προέρχεται από GPS, ραντάρ, βάθη σεισμών και τμήματα βράχων. Οι συγγραφείς προσφέρουν το μοντέλο ελαστικής κάμψης ως εργαλείο πρώτης τάξης και ένας κριτικός το έκρινε πολύ απλό για την πλήρη, ακατάστατη φυσική σε βάθος.
Οι κριτικοί ανέφεραν επίσης ότι υπολογιστικά και εργαστηριακά μοντέλα είχαν προβλέψει αυτό το μοτίβο επιφάνειας για δύο δεκαετίες. Οι συγγραφείς απαντούν ότι στα Απέννινα Όρη, μια κινούμενη άρθρωση «είναι για πρώτη φορά άμεσα επιλύσιμη από τη γεωδαισία».
Η πλήρης μελέτη δημοσιεύτηκε στο Communications Earth & Environment .
https://www.ecoticias.com/en/italys-apennine-mountains-are-coming-unzipped-19-miles-underground-and-geologists-say-the-hidden-split-explains-why-parts-of-the-range-are-rising-while-others-sink/53749/
