Σκυρόδεμα και χάλυβας ή μαγκρόβια και δάση;
Τα μαγκρόβια δάση της Κίνας έχουν υπερδιπλασιαστεί σε μέγεθος από τη δεκαετία του '90.
Σκυρόδεμα και χάλυβας - ή μαγκρόβια και δάση; Όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, η φύση είναι πολύ φθηνότερη.
Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να προστατευτούμε από την κλιματική αλλαγή; Η βασική αρχή είναι να χρησιμοποιούμε σκυρόδεμα και χάλυβα για την κατασκευή κυματοθραυστών, αναχωμάτων, φραγμάτων και συστημάτων αποστράγγισης. Αυτά μπορούν να λειτουργήσουν. Αλλά είναι ακριβά και άκαμπτα.
Υπάρχει μια άλλη, πολύ φθηνότερη επιλογή, η οποία λαμβάνει πολύ λιγότερη προσοχή. Τα μαγκρόβια δάση, τα δάση και τα αστικά δέντρα μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία των ανθρώπων και των σπιτιών, των αγροκτημάτων και των πόλεών τους από πλημμύρες, ξηρασίες, άνοδο της στάθμης των θαλασσών και ζέστη.
Όπως δείχνει η πρόσφατη έρευνά μας , αυτές οι μέθοδοι δεν είναι φύλλα συκής - είναι κρίσιμες υποδομές υψηλής απόδοσης.
Σε αντίθεση με τις γκρίζες υποδομές από χάλυβα και σκυρόδεμα, αυτά τα ζωντανά συστήματα μπορούν να προσαρμοστούν καθώς αλλάζει το κλίμα. Για παράδειγμα, τα μαγκρόβια δάση μπορούν να μετατοπιστούν καθώς ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας.
Οι πράσινες υποδομές έχουν αποδειχθεί οικονομικά αποδοτικές και λειτουργικές σε χώρες από τη Βραζιλία μέχρι την Κένυα και την Ινδονησία. Ωστόσο, η υιοθέτησή τους θα μπορούσε να είναι πολύ ευρύτερη - εάν οι αρχές λάβουν υπόψη τους σωστά τη φύση ως επιλογή υποδομής.
Τα όρια του σκυροδέματος και του χάλυβα
Πολλά κατασκευασμένα περιουσιακά στοιχεία σχεδιάστηκαν για ένα σταθερό κλίμα που δεν υπάρχει πλέον .
Οι παράκτιες άμυνες που έχουν σχεδιαστεί για να αποκρούουν τα κύματα καταιγίδων στο επίπεδο των μέσων του 20ού αιώνα παραβιάζονται με αυξανόμενη συχνότητα.
Καθώς αλλάζουν τα πρότυπα των βροχοπτώσεων, η αύξηση των ακραίων βροχοπτώσεων μπορεί να υπερφορτώσει τα συστήματα αποστράγγισης που έχουν κατασκευαστεί τον τελευταίο αιώνα. Το 2022, έντονες καλοκαιρινές βροχοπτώσεις προκάλεσαν βλάβη στις υποδομές ύδρευσης στο Τζάκσον του Μισισιπή. Φέτος, έντονες νεροποντές μετέτρεψαν δρόμους σε ορμητικά ποτάμια στη Σαϊτάμα της Ιαπωνίας.
Μόλις κατασκευαστούν, το σκυρόδεμα και ο χάλυβας κάνουν τη δουλειά τους μέχρι να αστοχήσουν. Ωστόσο, τα ζωντανά συστήματα μπορούν να ανταποκριθούν προσαρμόζοντας τα σε νέα πρότυπα θερμοκρασίας, βροχοπτώσεων και εναπόθεσης ιζημάτων αντί απλώς να αστοχήσουν.
Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Τη δεκαετία του 1990, οι αρχές της Νέας Υόρκης δαπάνησαν περίπου 2,1 δισεκατομμύρια δολάρια Αυστραλίας για την προστασία των δασών και των φυτών στη λεκάνη απορροής της πόλης. Ως αποτέλεσμα, απέφυγαν την ανάγκη κατασκευής μιας συμβατικής μονάδας φιλτραρίσματος, η οποία θα κόστιζε περίπου 8,6-11 δισεκατομμύρια δολάρια.
Πολλά άλλα έθνη έχουν υιοθετήσει φθηνότερες, πιο ευέλικτες πράσινες υποδομές.
Τα μαγκρόβια δάση προστατεύουν τις ακτές
Οι τροπικές χώρες αντιμετωπίζουν τον χειρότερο κίνδυνο από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, καθώς φιλοξενούν περισσότερο από το 60% των ακτών χαμηλού υψομέτρου του κόσμου.
Ακόμα κι αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μειωθούν δραστικά, μέχρι το 2100 η στάθμη των θαλασσών θα ανέβει περίπου 0,6 μέτρα πάνω από τα επίπεδα του 2000. Εάν οι εκπομπές δεν μειωθούν απότομα, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα είναι περίπου 2,2 μέτρα.
Χωρίς προσπάθειες προσαρμογής, η διείσδυση των θαλασσών θα μπορούσε να προκαλέσει ζημιές άνω των 27 τρισεκατομμυρίων δολαρίων παγκοσμίως.
Οι κυβερνήσεις συχνά κατασκευάζουν κυματοθραύστες και αναχώματα για την προστασία των ακτών. Αυτά μπορούν να λειτουργήσουν, αλλά κοστίζουν πολύ και μπορούν να αποτύχουν καταστροφικά υπό ακραίες συνθήκες.
Αντιθέτως, τα ταχέως αναπτυσσόμενα μαγκρόβια δάση μετριάζουν φυσικά τα κύματα καταιγίδων και τις πλημμύρες. Η προστασία από τα υπάρχοντα μαγκρόβια δάση του κόσμου αξίζει περίπου 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια Αυστραλίας σε διάστημα 100 ετών.
Η φύτευση μαγκρόβιων δέντρων κοστίζει συνήθως λιγότερο από το 50% του κόστους των ισοδύναμων από σκυρόδεμα και χάλυβα για την ίδια προστασία , ενώ η αξία των αποφευχθεισών ζημιών στην περιουσία μπορεί να είναι 10 έως 100 φορές μεγαλύτερη από το κόστος φύτευσης.
Στο Δέλτα του Μεκόνγκ, οι αρχές συνδυάζουν γκρίζες και πράσινες υποδομές, φυτεύοντας ζώνες μαγκρόβιων δέντρων για να δώσουν στα κατασκευασμένα αναχώματα μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και να μειώσουν το κόστος συντήρησης.
Τα δάση είναι υποδομές ύδρευσης
Είναι οικονομικά λογικό να αναφυτεύονται δάση στις λεκάνες απορροής των πόλεων, καθώς αυτά φιλτράρουν φυσικά το νερό της βροχής καθώς γεμίζουν τα φράγματα. Η προστασία των άθικτων δασών - και των λεκανών απορροής που προστατεύουν - είναι επίσης λογική, καθώς αυτά λειτουργούν ως ζωτικές υποδομές ύδρευσης, ανακυκλώνοντας το νερό και παράγοντας ακόμη και βροχόπτωση .
Η βροχόπτωση και η ανακύκλωση νερού που παράγεται από το τροπικό δάσος του Αμαζονίου της Βραζιλίας ανέρχονται σε περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Αυτό υποστηρίζει τη γεωργία, την παραγωγή ενέργειας και την περιφερειακή παροχή νερού.
Τα δάση μπορούν ακόμη και να ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια σε χώρες που εξαρτώνται από την υδροηλεκτρική ενέργεια, όπως η Βραζιλία. Όταν τα δάση υλοτομούνται, η βροχή παρασύρει περισσότερη ιλύ στα ποτάμια, όπου μπορεί να γεμίσει τα υδροηλεκτρικά φράγματα και να μειώσει την παραγωγή ενέργειας.
Τα δέντρα κάνουν τις πόλεις να κρυώνουν
Το σκυρόδεμα, τα τούβλα και η άσφαλτος παγιδεύουν τη θερμότητα και κάνουν τις πόλεις θερμότερες από τις γύρω περιοχές. Αυτό το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας μπορεί να αποτελέσει σοβαρό κίνδυνο για την υγεία, ιδιαίτερα σε περιοχές του Νότου που αστικοποιούνται ταχέως .
Τα δέντρα των δρόμων και τα αστικά δάση μπορούν να κάνουν τις πόλεις σημαντικά πιο δροσερές, αποφεύγοντας τους θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη και μειώνοντας τη ζήτηση ενέργειας.
Το σχέδιο της Σιγκαπούρης να φυτέψει ένα εκατομμύριο δέντρα έως το 2030 προβλέπεται να μειώσει την εξωτερική θερμική καταπόνηση κατά 3-5°C και την ενέργεια που χρησιμοποιείται για κλιματισμό το καλοκαίρι κατά 6-9%.
Στην Κολομβία, οι πράσινοι διάδρομοι που φυτεύτηκαν κατά μήκος δρόμων και υδάτινων οδών έχουν μειώσει τις μέσες θερμοκρασίες κατά 2°C, αποδίδοντας 1,7 δολάρια σε αποφευχθέντα έξοδα υγείας για κάθε 1 δολάριο που δαπανήθηκε στο έργο.
Πράσινα πεζοδρόμια στη μεγάλη πόλη, σιδηροδρομική γραμμή και δρόμος που διασχίζει.Η Σιγκαπούρη φυτεύει δέντρα για να παρέχει σκιά και να μειώνει τη θερμότητα της πόλης. Από Michael Hausmann/Getty.
Απελευθέρωση πράσινων υποδομών
Τα οφέλη των πράσινων υποδομών είναι πασίγνωστα. Ωστόσο, οι επενδύσεις σε πράσινες υποδομές παραμένουν περιορισμένες .
Όταν οι κυβερνήσεις επιθυμούν να κατασκευάσουν νέες υποδομές, οι κανόνες προμηθειών τους συνήθως ευνοούν τις παραδοσιακές γκρίζες υποδομές, οι οποίες συνοδεύονται από καθιερωμένα μηχανικά πρότυπα και συμβατική βεβαιότητα.
Ωστόσο, αυτές οι αποφάσεις συχνά δεν σταθμίζουν δίκαια τις πράσινες υποδομές, επειδή ευρύτερα οφέλη, όπως η αποφυγή κινδύνων πλημμύρας και οι υπηρεσίες ύδρευσης, συνήθως δεν περιλαμβάνονται στο λογιστικό πλαίσιο που χρησιμοποιείται.
Τέσσερις διορθώσεις
Για να λυθεί αυτό το πρόβλημα, οι κυβερνήσεις, τα ταμεία προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και οι τράπεζες ανάπτυξης θα πρέπει να υιοθετήσουν τέσσερις λύσεις:
Αναγνώριση των πράσινων υποδομών ως περιουσιακού στοιχείου στα εθνικά πλαίσια σχεδιασμού, που διέπονται από τους ίδιους μηχανισμούς με τα γκρίζα περιουσιακά στοιχεία.
Προστατέψτε τα υπάρχοντα δάση, τα μαγκρόβια και άλλα πράσινα περιουσιακά στοιχεία πριν από την κατασκευή νέων γκρίζων κατασκευών
Διασφάλιση ότι η αξία των οικοσυστημάτων περιλαμβάνεται στις αξιολογήσεις έργων, μεταβαίνοντας σε μια λογιστική μέθοδο που αποδίδει αξία στα άθικτα οικοσυστήματα.
Διασφαλίστε ότι τα μεγάλα αναπτυξιακά σχέδια περιλαμβάνουν τόσο γκρίζες όσο και πράσινες υποδομές σχεδιασμένες για μελλοντικά κλιματικά σενάρια.
Αυτές οι μετατοπίσεις είναι τεχνικά εφικτές και οικονομικά δικαιολογημένες.
Η πολιτική και η αδράνεια είναι τα μεγαλύτερα εμπόδια. Η γκρίζα υποδομή είναι η κυρίαρχη, ενώ η πράσινη υποδομή είναι ο διεκδικητής.
Καθώς οι ζημιές από την κλιματική αλλαγή εντείνονται, αυτό θα πρέπει να αλλάξει. Οι πράσινες υποδομές είναι φθηνότερες και πιο προσαρμόσιμες από τις γκρίζες. Δεν είναι ωραίο να τις έχεις - είναι αναγκαιότητα.
Άντριου Λόου Διευθυντής, Ινστιτούτο Περιβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αδελαΐδας
Τζάσμιν Πάκερ Ερευνήτρια στη Διατήρηση της Άγριας Ζωής, Πανεπιστήμιο Αδελαΐδας
Ρόμπερτ Νάσι Γενικός Διευθυντής CIFOR, Διευθυντής Επιστημών CIFOR-ICRAF, Κέντρο Διεθνούς Δασικής Έρευνας – Παγκόσμια Αγροδασοπονία (CIFOR-ICRAF)
https://theconversation.com/concrete-and-steel-or-mangroves-and-forests-when-it-comes-to-climate-adaptation-nature-is-much-cheaper-292462
