Θόλοι άλατος και η σχέση τους με σημαντικές συσσωρεύσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου
Οι αλατισμένοι «παγετώνες» στα βουνά Ζάγκρος του Ιράν είναι μερικά από τα πιο παράξενα και όμορφα γεωλογικά χαρακτηριστικά στη Γη.
Μοιάζουν με αργά κινούμενα ποτάμια πάγου, αλλά στην πραγματικότητα είναι φτιαγμένοι από ορυκτό αλάτι. Ο τρόπος που σχηματίζονται είναι επίσης εντελώς διαφορετικός. Βαθιά στο υπέδαφος, υπάρχουν τεράστια στρώματα αλατιού πλούσιου σε αλίτη και επειδή το αλάτι είναι ελαφρύτερο και πιο εύκαμπτο από τον περιβάλλοντα βράχο, σπρώχνει αργά προς τα πάνω μέσα από ρωγμές.
Όταν τελικά διαπερνά την επιφάνεια, χύνεται και σέρνεται προς τα κάτω, εξαπλώνοντας σε φαρδιούς, λοβούς που μοιάζουν με παγετώνα. Αυτές οι ροές μπορούν να εκτείνονται για χιλιόμετρα, παρόλο που κινούνται με ρυθμό τόσο αργό που δεν θα το προσέξετε ποτέ.
Η περιοχή Ζάγκρος είναι ιδανική για αυτό το είδος φαινομένου επειδή βρίσκεται πάνω σε παχιά κοιτάσματα αλατιού Ορμούζ, που σχηματίστηκαν πριν από περισσότερο από μισό δισεκατομμύριο χρόνια στην Νεοπρωτεροζοϊκή-Καμβρια εποχή.
Για εκατομμύρια χρόνια, η σύγκρουση μεταξύ των αραβικών και ευρασιατικών τεκτονικών πλακών έσφιξε και δίπλωσε τη γη, αναγκάζοντας αυτό το αρχαίο αλάτι να ανέβει. Έτσι κατέληξε η περιοχή με τόσους πολλούς αλατοθόλους (μανιταρένιες εξογκώσεις από αλάτι που ανεβαίνει) και τους αλατοπαγείς που ξεχύνονται από αυτούς.
Μόνο στο νότιο Ιράν υπάρχουν περισσότεροι από 130 τέτοιοι θόλοι, πολλοί από τους οποίους εξακολουθούν να ρέουν ενεργά. Αυτό που κάνει αυτούς τους αλατοπαγείς ιδιαίτερα εντυπωσιακούς είναι η εμφάνισή τους. Το αλάτι αναμειγνύεται με άργιλο, οξείδια του σιδήρου και άλλα ιζήματα, δημιουργώντας σουρεαλιστικά μοτίβα σε αποχρώσεις του ροζ, του κόκκινου, του πορτοκαλί και του λευκού. Μερικοί παγετώνες σχηματίζουν ακόμη και σχήματα κλεψύδρας ή παπιγιόν, όπου ένας κεντρικός θόλος τροφοδοτεί αλάτι σε κοιλάδες και στις δύο πλευρές. Και η κλίμακα είναι τεράστια, ορισμένοι από αυτούς τους σχηματισμούς εκτείνονται σε μήκος έως και 14 χιλιόμετρα και είναι εύκολα ορατοί από το διάστημα.
Ποιες περιοχές του κόσμου έχουν σημαντικές συσσωρεύσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου που σχετίζονται με θόλους άλατος;
Θόλος αλατιού: Αλληλεπιδράσεις δομών αλατιού.
Οι θόλοι αλατιού χρησιμεύουν ως εξαιρετικά αποτελεσματικές παγίδες για υδρογονάνθρακες, επειδή προκαλούν την ανύψωση των γύρω ιζηματογενών στρωμάτων, δημιουργώντας φράγματα που εμποδίζουν τη μετανάστευση πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Μεγάλες συσσωρεύσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου που σχετίζονται με τους θόλους αλατιού βρίσκονται στις ακόλουθες περιοχές:
Ηνωμένες Πολιτείες: Ιδιαίτερα στην παράκτια πεδιάδα του Κόλπου του Τέξας και της Λουιζιάνα, καθώς και στην ανοιχτή θάλασσα του Κόλπου του Μεξικού, όπου οι θαμμένοι θόλοι αλατιού είναι οικονομικά σημαντικοί.
Μεξικό: Γνωστό για σημαντικές συσχετίσεις υδρογονανθράκων με αυτές τις γεωλογικές δομές.
Βόρεια Θάλασσα: Η εξερεύνηση έχει επεκτείνει την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου σε υπεράκτιες περιοχές με θόλους αλατιού.
Γερμανία: Οι θόλοι αλατιού στο βόρειο τμήμα της χώρας αποτελούν πηγή παραγωγής πετρελαίου εδώ και πολλά χρόνια.
Ρουμανία: Αυτή η περιοχή φιλοξενεί επίσης σημαντικές συσσωρεύσεις υδρογονανθράκων που σχετίζονται με θόλους αλατιού.
Ιράν: όπως είδαμε παραπάνω
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα Εγκυκλοπαίδεια Britannica
https://www.britannica.com/science/Which-regions-of-the-world-have-major-oil-and-natural-gas-accumulations-associated-with-salt-domes

