Πρώτα ήρθαν αυτοί...
Ναζί στρατιωτικοί κοντά στη πηγή του ιερού χώρου και γύρω από το ακέφαλο άγαλμα του φερόμενου Ασκληπιού στο 3ο άνδηρο του Ασκληπιείου μετά την κατάληψη της Κω από τους Γερμανούς , τον Οκτώβριο 1943.
Πρώτα ήρθαν για τους κομμουνιστές
Και δεν μίλησα
Επειδή δεν ήμουν κομμουνιστής
Μετά ήρθαν για τους σοσιαλιστές
Και δεν μίλησα
Επειδή δεν ήμουν σοσιαλιστής
Μετά ήρθαν για τους συνδικαλιστές
Και δεν μίλησα
Επειδή δεν ήμουν συνδικαλιστής
Μετά ήρθαν για τους Εβραίους
Και δεν μίλησα
Επειδή δεν ήμουν Εβραίος
Μετά ήρθαν για μένα
Και δεν έμεινε κανείς
Να με υπερασπιστεί
Martin Niemöller
Είναι περισσότερο γνωστός για το έργο του «Πρώτα Ήρθαν», αλλά είναι μια περίπλοκη προσωπικότητα. Αρχικά υποστηρικτής του αντισημιτισμού των Ναζί, οι απόψεις του άλλαξαν όταν φυλακίστηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης επειδή μίλησε κατά του ναζιστικού ελέγχου των εκκλησιών.
Ποιός ήταν ο Μάρτιν Νίμελερ;
Ο Φρίντριχ Γκούσταβ Έμιλ Μάρτιν Νίμελερ [1892 -1984] ήταν Γερμανός θεολόγος και Λουθηρανός πάστορας.Αντιτάχθηκε στο ναζιστικό καθεστώς στα τέλη της δεκαετίας του 1930 και στάλθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης λόγω της σχέσης του με την Ομολογητική Εκκλησία και της αντίθεσής του στην κρατική εμπλοκή στην Εκκλησία. Μετά τον πόλεμο, έκανε περιοδεία σε όλο τον κόσμο για να καταδικάσει τον ναζιστικό σκοπό και να εκπαιδεύσει τους ανθρώπους σχετικά με τη σημασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το 1946 δημοσίευσε το εξομολογητικό έργο «Πρώτα ήρθαν αυτοί…».
Ο πάστορας Νίμελερ ως αξιωματικός του Αυτοκρατορικού Γερμανικού Ναυτικού, 1917.
Όπως οι περισσότεροι Προτεστάντες πάστορες, ο Νίμελερ ήταν εθνικά συντηρητικός και υποστήριζε ανοιχτά τους συντηρητικούς αντιπάλους της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Ψήφισε τους Ναζί το 1924, το 1928 και το 1933. Έτσι, χαιρέτισε την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία το 1933, πιστεύοντας ότι αυτό θα έφερνε μια εθνική αναγέννηση. Στην αυτοβιογραφία του, που εκδόθηκε την άνοιξη του 1933, ονόμασε την εποχή του «Συστήματος» (ένα υποτιμητικό όνομα για τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης) «χρόνια του σκότους» και επαίνεσε τον Αδόλφο Χίτλερ για την έναρξη μιας «εθνικής αναγέννησης». Η αυτοβιογραφία του Νίμελερ έλαβε θετικές κριτικές στις ναζιστικές εφημερίδες και ήταν μπεστ σέλερ. Ωστόσο, αντιτάχθηκε αποφασιστικά στην «Άρια Παράγραφο» των Ναζί στους Εβραίους που προσηλύθηκαν στον Λουθηρανισμό.
Ως εθνικιστής συντηρητικός ήταν αρχικά υποστηρικτής του Αδόλφου Χίτλερ και αυτοαποκαλούμενος αντισημίτης. Έγινε ένας από τους ιδρυτές της Ομολογητικής Εκκλησίας, η οποία αντιτάχθηκε στον ναζισμό των γερμανικών προτεσταντικών εκκλησιών.Για την αντίθεσή του στον κρατικό έλεγχο των εκκλησιών από τους Ναζί, ο Νίμελερ φυλακίστηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Ζάξενχαουζεν και στο Νταχάου από το 1938 έως το 1945. Γλίτωσε οριακά την εκτέλεση. Μετά τη φυλάκισή του, εξέφρασε τη βαθιά του λύπη που δεν είχε κάνει αρκετά για να βοηθήσει τα θύματα των Ναζί. Απομακρύνθηκε από τις προηγούμενες εθνικιστικές του πεποιθήσεις και ήταν ένας από τους εμπνευστές της Διακήρυξης Ενοχής της Στουτγάρδης.Από τη δεκαετία του 1950 και μετά, ήταν ένθερμος ειρηνιστής και αντιπολεμικός ακτιβιστής, και αντιπρόεδρος της Διεθνούς Αντιστασιακών του Πολέμου από το 1966 έως το 1972. Συναντήθηκε με τον Χο Τσι Μινχ κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ και ήταν αφοσιωμένος ακτιβιστής για τον πυρηνικό αφοπλισμό.
https://hmd.org.uk/resource/first-they-came-by-pastor-martin-niemoller/
https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Niem%C3%B6ller#:~:text=Friedrich%20Gustav%20Emil%20Martin%20Niem%C3%B6ller&text=was%20a%20German%20theologian%20and,to%20state%20involvement%20in%20Church.