Ο Ναός Καρνάκ της Αιγύπτου αναδύθηκε από το νερό

Καρνάκ από νοτιοδυτικά. Από:MozartCultures και Άνγκους Γκράχαμ.

Ο Ναός Καρνάκ της Αιγύπτου μπορεί να αναδύθηκε από το νερό σαν μύθος δημιουργίας.

Ο Ναός του Καρνάκ μπορεί να χτίστηκε εκεί όπου η γη αναδύθηκε κυριολεκτικά από το νερό, μετατρέποντας έναν αρχαίο μύθο δημιουργίας σε μνημειώδη πέτρα.

Νέα έρευνα δείχνει ότι το τέμενος του Καρνάκ χτίστηκε σε ένα σπάνιο νησί με υψόμετρο που σχηματίστηκε καθώς τα κανάλια του ποταμού Νείλου μετατοπίστηκαν πριν από χιλιάδες χρόνια. Πριν από αυτό, η περιοχή ήταν πολύ πλημμυρισμένη για οικισμό, καθιστώντας την τελική άνοδο του ναού ακόμη πιο αξιοσημείωτη. Το τοπίο αντικατοπτρίζει πιστά τους αρχαίους αιγυπτιακούς μύθους δημιουργίας, όπου η ιερή γη αναδύεται από το νερό. Αυτό υποδηλώνει ότι η τοποθεσία του Καρνάκ επιλέχθηκε όχι μόνο για πρακτικότητα, αλλά και για τη βαθιά συμβολική της δύναμη.

Η εκπληκτική προέλευση του ναού του Καρνάκ

Μια διεθνής ομάδα ερευνητών με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα ολοκλήρωσε την πιο εκτεταμένη γεωαρχαιολογική έρευνα που έχει διεξαχθεί ποτέ στο συγκρότημα του Ναού Καρνάκ στην Αίγυπτο. Το Καρνάκ κατατάσσεται μεταξύ των μεγαλύτερων ναϊκών συγκροτημάτων του αρχαίου κόσμου και αποτελεί μέρος ενός μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO που βρίσκεται εντός της σύγχρονης πόλης του Λούξορ.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Antiquity , ρίχνουν νέο φως στο πώς ιδρύθηκε ο ναός, πώς η τοποθεσία του μπορεί να συνδέεται με τις αρχαίες αιγυπτιακές θρησκευτικές πεποιθήσεις και πώς οι άνθρωποι αλληλεπιδρούσαν με το περιβάλλον τοπίο του ποταμού για περισσότερα από 3.000 χρόνια συνεχούς χρήσης.

«Η έρευνά μας παρουσιάζει την πιο ξεκάθαρη κατανόηση του τοπίου πάνω στο οποίο οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ίδρυσαν τον ναό τους στο Καρνάκ πριν από περίπου 4000 χρόνια», λέει ο Δρ. Άνγκους Γκράχαμ, από το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα, ο οποίος ηγήθηκε της ομάδας.

Από το Πλημμυρισμένο Έδαφος στο Ιερό Έδαφος

Σήμερα, ο Ναός του Καρνάκ βρίσκεται περίπου 500 μέτρα ανατολικά του Νείλου κοντά στο Λούξορ, κάποτε θρησκευτική πρωτεύουσα της αρχαίας Αιγύπτου, γνωστής ως Θήβα. Πριν από χιλιάδες χρόνια, ωστόσο, το περιβάλλον γύρω από τον χώρο φαινόταν πολύ διαφορετικό.

Για να ανακατασκευάσει αυτό το παλαιότερο τοπίο, η ερευνητική ομάδα εξέτασε 61 πυρήνες ιζημάτων που ελήφθησαν από το εσωτερικό και γύρω από τον χώρο του ναού και ανέλυσε δεκάδες χιλιάδες κεραμικά θραύσματα. Αυτά τα υλικά επέτρεψαν στους ερευνητές να παρακολουθήσουν τις αλλαγές στις υδάτινες οδούς και τις επιφάνειες της γης σε μεγάλες χρονικές περιόδους.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι πριν από περίπου το 2520 π.Χ., η περιοχή θα ήταν ακατάλληλη για μόνιμη εγκατάσταση. Τα ορμητικά νερά των πλημμυρών του Νείλου κάλυπταν τακτικά την τοποθεσία, καθιστώντας αδύνατη τη μακροχρόνια κατοίκηση. Η παλαιότερη πιθανή ανθρώπινη δραστηριότητα στο Καρνάκ χρονολογείται στο Παλαιό Βασίλειο (περίπου 2591-2152 π.Χ.). Θραύσματα κεραμικής υποστηρίζουν αυτό το χρονοδιάγραμμα, με τα παλαιότερα κομμάτια να χρονολογούνται μεταξύ περίπου 2305 και 1980 π.Χ.

Η γη που τελικά στήριξε το Καρνάκ σχηματίστηκε όταν τα κανάλια του ποταμού Νείλου χάραξαν μονοπάτια τόσο στη δυτική όσο και στην ανατολική πλευρά μιας φυσικής αναβαθμίδας. Αυτή η διαδικασία δημιούργησε ένα σπάνιο νησί ψηλότερου εδάφους σε αυτό που αποτελεί τώρα το ανατολικό/νοτιοανατολικό τμήμα του περιβόλου του ναού. Αυτή η υπερυψωμένη γη παρείχε μια σταθερή βάση για τον πρώιμο οικισμό και τα πρώτα στάδια της κατασκευής του ναού.

Μετατόπιση των καναλιών του ποταμού και επέκταση του ναού

Καθώς περνούσαν οι αιώνες, τα κανάλια του ποταμού εκατέρωθεν του χώρου μετακινούνταν σταδιακά. Αυτή η μετατόπιση άνοιξε επιπλέον χώρο, επιτρέποντας στο Καρνάκ να επεκταθεί στο τεράστιο συγκρότημα που βλέπουμε σήμερα.

Ένα από τα πιο απροσδόκητα ευρήματα της μελέτης αφορούσε το ανατολικό κανάλι του ποταμού. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι ήταν πολύ πιο σαφώς καθορισμένο και πιθανώς μεγαλύτερο από το δυτικό κανάλι, το οποίο είχε λάβει την μεγαλύτερη προσοχή σε προηγούμενες αρχαιολογικές εργασίες.

«Αυτό που μας εξέπληξε επίσης ήταν η μακροβιότητα αυτού του ανατολικού καναλιού. Παραμένει ένα πολύ μικρό κανάλι μέχρι την άφιξη των Ρωμαίων τον πρώτο αιώνα π.Χ. Έχουμε επίσης στοιχεία για το πώς οι αρχαίοι Αιγύπτιοι διαμόρφωσαν το τοπίο. Μπορεί κάλλιστα να ήταν ανυπόμονοι να επεκτείνουν το αποτύπωμα του ναού τους, καθώς έριχναν άμμο της ερήμου σε ένα μικρό κανάλι ποταμού που είχε ήδη αρχίσει να γεμίζει με λάσπη», προσθέτει ο Άνγκους Γκράχαμ.

Τοπίο συνδεδεμένο με τις πεποιθήσεις περί αρχαίας δημιουργίας

Το ανακατασκευασμένο τοπίο ταιριάζει απόλυτα με τις περιγραφές που βρίσκονται στους αρχαίους αιγυπτιακούς μύθους δημιουργίας. Αυτή η ομοιότητα υποδηλώνει ότι οι θρησκευτικές ιδέες μπορεί να επηρέασαν την επιλογή της τοποθεσίας του Καρνάκ.

Κείμενα από το Παλαιό Βασίλειο περιγράφουν τον θεό δημιουργό να εμφανίζεται ως ένα ύψωμα που αναδύεται από τα γύρω νερά, το οποίο αναφέρεται ως «λίμνη». Το νησί που εντοπίστηκε κάτω από το Καρνάκ είναι το μόνο γνωστό παράδειγμα τέτοιου υψώματος που περιβάλλεται από νερό στην περιοχή.

«Είναι δελεαστικό να υποθέσουμε ότι οι Θηβαϊκές ελίτ επέλεξαν την τοποθεσία του Καρνάκ για την κατοικία μιας νέας μορφής του θεού δημιουργού, του «Ρα-Άμουν», καθώς ταίριαζε στην κοσμογονική σκηνή του υψηλού εδάφους που αναδύεται από το περιβάλλον νερό», λέει ο Δρ. Μπεν Πένινγκτον, επικεφαλής συγγραφέας της εργασίας και επισκέπτης ερευνητής Γεωαρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον

Μεταγενέστερα γραπτά από το Μέσο Βασίλειο (περίπου 1980-1760 π.Χ.) επεκτείνουν αυτό το θέμα, περιγράφοντας τον «αρχέγονο λόφο» που υψώνεται από τα «Νερά του Χάους». Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η ετήσια υποχώρηση των πλημμυρικών υδάτων του Νείλου θα απηχούσε οπτικά αυτές τις πεποιθήσεις, καθώς το υπερυψωμένο έδαφος κάτω από το Καρνάκ φαινόταν να ανεβαίνει και να μεγαλώνει καθώς τα νερά υποχωρούσαν.

Ευρύτερο κλιματικό πλαίσιο

Η νέα μελέτη βασίζεται σε προηγούμενη εργασία που δημοσιεύτηκε στο Nature Geoscience το 2024 ( doi.org/10.1038/s41561-024-01451-z ). Η έρευνα αυτή τεκμηρίωσε πώς οι αλλαγές στο κλίμα και το περιβάλλον έχουν διαμορφώσει την κοιλάδα του Νείλου στην Αίγυπτο τα τελευταία 11.500 χρόνια.

Αυτή η τελευταία εργασία διεξήχθη υπό την αιγίδα της Αιγυπτιακής Εταιρείας Εξερεύνησης (Λονδίνο) και πραγματοποιήθηκε με άδεια από το Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων (Αίγυπτος).

Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα sciencedaily

περισσότερα,

Benjamin Thomas Pennington, Angus Graham, Aurélia Masson-Berghoff, Marie Millet, Jan Peeters, Willem H.J. Toonen, Timotheus G. Winkels, Luke H. Sollars, Virginia L. Emery, Kristian David Strutt, Dominic Simon Barker. Conceptual origins and geomorphic evolution of the temple of Amun-Ra at Karnak (Luxor, Egypt). Antiquity, 2025; 99 (408): 1535 DOI: 10.15184/aqy.2025.10185

Πανεπιστήμιο της Ουψάλα

https://www.sciencedaily.com/releases/2025/12/251228074502.htm#google_vignette