Αρχαίοι λύκοι διέσχιζαν τη θάλασσα με ανθρώπους
Άποψη από το σπήλαιο Stora Förvar στο νησί Stora Karlsö στη Σουηδία. Από: Jan Storå/Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης.
Αρχαίοι λύκοι μπορούσαν να φτάσουν σε αυτό το νησί μόνο με βάρκα, μεταφέρθηκαν με βάρκα σε ένα απομακρυσμένο νησί μπορεί να αποκαλύπτουν ότι οι άνθρωποι κάποτε ζούσαν με λύκους πολύ πριν εμφανιστούν πλήρως τα σκυλιά.
Επιστήμονες ανακάλυψαν αρχαία λείψανα λύκων σε ένα μικρό νησί της Βαλτικής, όπου οι λύκοι θα μπορούσαν να έχουν μεταφερθεί μόνο από ανθρώπους. Αυτά τα ζώα δεν ήταν σκύλοι, αλλά αληθινοί λύκοι που έτρωγαν την ίδια θαλάσσια τροφή με τους ανθρώπους που ζούσαν εκεί και έδειχναν σημάδια απομόνωσης και πιθανής φροντίδας. Ένας μάλιστα επέζησε με ένα τραυματισμένο άκρο που θα δυσκόλευε το κυνήγι. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι άνθρωποι κάποτε διατηρούσαν και διαχειρίζονταν τους λύκους με τρόπους πολύ πιο περίπλοκους από ό,τι φανταζόταν προηγουμένως.
Ερευνητές ανακάλυψαν αρχαία λείψανα λύκων σε ένα μικρό, απομονωμένο νησί στη Βαλτική Θάλασσα, μια τοποθεσία που τα ζώα δεν θα μπορούσαν να είχαν φτάσει χωρίς ανθρώπινη βοήθεια. Τα ευρήματα υποδεικνύουν μια εκπληκτική πιθανότητα οι προϊστορικοί άνθρωποι να έφεραν σκόπιμα γκρίζους λύκους στο νησί και να τους κρατούσαν ή να τους διαχειρίζονταν. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στα Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών και διεξήχθη από επιστήμονες του Ινστιτούτου Francis Crick, του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, του Πανεπιστημίου του Αμπερντίν και του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας.
Τα λείψανα, που χρονολογούνται μεταξύ 3.000 και 5.000 ετών, ανακαλύφθηκαν στο σπήλαιο Stora Förvar στο σουηδικό νησί Stora Karlsö. Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι η τοποθεσία χρησιμοποιούνταν σε μεγάλο βαθμό από κυνηγούς φώκιας και ψαράδες κατά τη Νεολιθική και την Εποχή του Χαλκού. Καλύπτοντας μόλις 2,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα, το νησί δεν έχει ιθαγενή θηλαστικά της ξηράς, πράγμα που σημαίνει ότι τυχόν λύκοι που βρέθηκαν εκεί πρέπει να μεταφέρθηκαν από ανθρώπους.
Γενετικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι ήταν λύκοι
Η ανάλυση DNA δύο οστών κυνιδών επιβεβαίωσε ότι τα ζώα ήταν λύκοι και όχι πρώιμα σκυλιά, χωρίς σημάδια καταγωγής σκύλου. Παρά ταύτα, πολλά χαρακτηριστικά υποδηλώνουν στενή επαφή με ανθρώπους. Η χημική ανάλυση των οστών έδειξε ότι οι λύκοι έτρωγαν μεγάλες ποσότητες θαλάσσιας τροφής, συμπεριλαμβανομένων φωκιών και ψαριών, κάτι που ταιριάζει με την ανθρώπινη διατροφή στο νησί και υποδηλώνει ότι πιθανότατα τρέφονταν από ανθρώπους. Οι λύκοι ήταν επίσης μικρότεροι από τους τυπικούς λύκους της ηπειρωτικής χώρας, και ένας έδειξε ασυνήθιστα χαμηλή γενετική ποικιλομορφία, η οποία παρατηρείται συχνά σε απομονωμένους πληθυσμούς ή σε εκείνους που διαμορφώνονται υπό ανθρώπινο έλεγχο.
«Η ανακάλυψη αυτών των λύκων σε ένα απομακρυσμένο νησί είναι εντελώς απροσδόκητη», δήλωσε ο Δρ. Linus Girdland-Flink του Πανεπιστημίου του Αμπερντίν, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Όχι μόνο είχαν καταγωγή που δεν διακρινόταν από άλλους ευρασιατικούς λύκους, αλλά φαινόταν να ζουν δίπλα σε ανθρώπους, τρώγοντας την τροφή τους και σε ένα μέρος στο οποίο θα μπορούσαν να έχουν φτάσει μόνο με βάρκα. Αυτό σκιαγραφεί μια σύνθετη εικόνα της σχέσης μεταξύ ανθρώπων και λύκων στο παρελθόν».
Επανεξέταση της εξημέρωσης και της ιστορίας του λύκου
Η παρουσία λύκων σε έναν ανθρώπινο οικισμό αμφισβητεί τις παραδοσιακές απόψεις για το πώς αλληλεπιδρούσαν οι άνθρωποι και οι λύκοι στο παρελθόν και πώς τελικά εμφανίστηκαν τα σκυλιά. Οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να πουν αν αυτοί οι λύκοι ήταν ήμεροι, αν κρατούνταν σε αιχμαλωσία ή αν διαχειρίζονταν με άλλο τρόπο. Ωστόσο, η μακροχρόνια παρουσία τους σε ένα απομονωμένο νησί υποδηλώνει σκόπιμη και συνεχή ανθρώπινη εμπλοκή.
«Ήταν μια απόλυτη έκπληξη να δούμε ότι ήταν λύκος και όχι σκύλος», δήλωσε ο Pontus Skoglund του Εργαστηρίου Αρχαίας Γονιδιωματικής στο Ινστιτούτο Francis Crick και επικεφαλής συγγραφέας. «Πρόκειται για μια προκλητική περίπτωση που εγείρει την πιθανότητα ότι σε ορισμένα περιβάλλοντα, οι άνθρωποι ήταν σε θέση να διατηρούν λύκους στους οικισμούς τους και να βρίσκουν αξία σε αυτό».
Γενετικές ενδείξεις και πιθανή ανθρώπινη φροντίδα
Ο Anders Bergström του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας και συν-επικεφαλής συγγραφέας, σχολίασε: «Τα γενετικά δεδομένα είναι συναρπαστικά. Διαπιστώσαμε ότι ο λύκος με το πιο ολοκληρωμένο γονιδίωμα είχε χαμηλή γενετική ποικιλομορφία, χαμηλότερη από οποιονδήποτε άλλο αρχαίο λύκο που έχουμε δει. Αυτό είναι παρόμοιο με αυτό που βλέπετε σε απομονωμένους ή περιορισμένους πληθυσμούς ή σε εξημερωμένους οργανισμούς. Ενώ δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ότι αυτοί οι λύκοι είχαν χαμηλή γενετική ποικιλομορφία για φυσικούς λόγους, υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι αλληλεπιδρούσαν με τους λύκους και τους διαχειρίζονταν με τρόπους που δεν είχαμε εξετάσει προηγουμένως».
Ένας λύκος από την Εποχή του Χαλκού παρουσίασε επίσης σοβαρή βλάβη σε ένα οστό του άκρου του, η οποία θα μείωνε την ικανότητά του να κινείται ή να κυνηγάει. Η επιβίωσή του υποδηλώνει ότι μπορεί να έλαβε φροντίδα ή να ζούσε σε συνθήκες όπου το κυνήγι μεγάλων θηραμάτων ήταν περιττό.
Μια ευρύτερη άποψη των σχέσεων ανθρώπων και ζώων
Συνδυάζοντας την ανάλυση των οστών με γενετικά δεδομένα, οι ερευνητές απέκτησαν γνώσεις που δεν θα ήταν δυνατές χρησιμοποιώντας οποιαδήποτε από τις δύο μεθόδους μόνη της. «Ο συνδυασμός των δεδομένων έχει αποκαλύψει νέες και πολύ απροσδόκητες προοπτικές σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις ανθρώπου-ζώου κατά την Εποχή του Λίθου και της Εποχής του Χαλκού γενικά και συγκεκριμένα όσον αφορά τους λύκους, αλλά και τους σκύλους», λέει ο Jan Storå, καθηγητής Οστεοαρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης.
Συνολικά, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι σχέσεις μεταξύ ανθρώπων και λύκων στην προϊστορία ήταν πολύ πιο ποικίλες από ό,τι πιστευόταν κάποτε. Αντί να περιορίζονται στο κυνήγι ή την αποφυγή, αυτές οι αλληλεπιδράσεις μερικές φορές περιλάμβαναν στενή συνεργασία και διαχείριση, υπονοώντας πρώιμα πειράματα εξημέρωσης που δεν οδήγησαν άμεσα στους σύγχρονους σκύλους.
Γεωδίφης με πληροφορίες από τη σελίδα sciencedaily
Linus Girdland-Flink, Anders Bergström, Jan Storå, Erik Ersmark, Jan Apel, Maja Krzewińska, Love Dalén, Anders Götherström, Pontus Skoglund. Gray wolves in an anthropogenic context on a small island in prehistoric Scandinavia. Proceedings of the National Academy of Sciences, 2025; 122 (48) DOI: 10.1073/pnas.2421759122
Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης
https://www.sciencedaily.com/releases/2025/12/251227004151.htm#google_vignette