Όταν η Μεσόγειος κινδύνευε να εξαφανιστεί
Λίγοι γνωρίζουν το πολύ σημαντικό γεωλογικό γεγονός που οδήγησε στην σχεδόν ολική εξάτμιση των υδάτων της Μεσογείου.
Πριν από 6-5 εκατομμύρια χρόνια η Μεσόγειος ξηράθηκε.Το φαινόμενο αυτό οφειλόταν στην περιορισμένη σύνδεση μεταξύ της Μεσογείου και του Aτλαντικού, ονομάστηκε Μεσσηνιακή κρίση αλατότητας της Μεσογείου .
Ένα τεκτονικό γεγονός μαζί με παγετωνοευστατικά συμβάντα (όρος που υποδηλώνει μια παγκόσμια διακύμανση της στάθμης της θάλασσας λόγω λιώσιμου του πάγου των παγετώνων), προκάλεσε το κλείσιμο αυτού που σήμερα γνωρίζουμε ως Στενό του Γιβραλτάρ, προκαλώντας έτσι την απομόνωση της Μεσογείου από το νερά του «Ατλαντικού Ωκεανού.
Η Μεσόγειος Θάλασσα είχε μετατραπεί σε μια γιγάντια λίμνη και μέσα σε λίγες χιλιετίες είχε γίνει μια σχεδόν εντελώς ξηρή λεκάνη που υπόκειτο σε έντονη εξάτμιση.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εναποτέθηκαν εντυπωσιακά πάχη εβαποριτικών πετρωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του γύψου (CaSO4 2H2O) και του ορυκτού αλατιού (NaCl).
Ο γεωλογικός σχηματισμός αποτελείται από βασικούς ασβεστόλιθους, κιμωλίες και αμμώδεις αποθέσεις που υπάρχουν μόνο σε ορισμένες περιοχές. Ο υπερκείμενος σχηματισμός έλαβε το όνομα Trubi, ενός βράχου που αποτελείται κυρίως από ασβεστολιθικά κελύφη πλαγκτονικών μικροαπολιθωμάτων (globigerine) και μακροαλιθωμάτων τυπικά της βαθιάς θάλασσας, που μαρτυρούν το άνοιγμα της λεκάνης της Μεσογείου με τα νερά του Ατλαντικού.
Χάρη σε αυτό το γεγονός, η Σικελία αντιπροσώπευε τον 19ο αιώνα έναν από τους κύριους παγκόσμιους παραγωγούς θείου, που εκείνη την εποχή ήταν έναν από τους σημαντικότερους ορυκτούς πόρους, ειδικά στην πολεμική βιομηχανία για την πυρίτιδα. Διάσημα είναι τα «καρούσι», δηλαδή τα παιδιά που τα εκμεταλλεύονταν για την εξόρυξη θείου στους θειούχους λάκκους, ικανά να μπουν στα πιο επικίνδυνα μέρη με τα κορμιά τους.
Ο ιστορικός Fernand Braudel, ο οποίος έχει αφιερώσει τα πιο πρωτότυπα έργα του σε αυτή τη θάλασσα, βεβαιώνει ότι η ιδιαιτερότητα της Μεσογείου έγκειται στο γεγονός ότι είναι μια πραγματική «θάλασσα μεταξύ εδαφών» μέσω της οποίας μπορούν να αλληλεπιδράσουν διαφορετικοί πολιτισμοί, θρησκείες και παραδόσεις και εμπλουτίζονται από την αμοιβαία σύγκριση.
Όμως, σε λιγότερο από 2 χρόνια η θάλασσα μας γέμισε και πάλι με το νερό του Ατλαντικού που χυνόταν μέσω των στενών του Γιβραλτάρ στη Μεσόγειο, με όγκο κατά 1000 φορές μεγαλύτερο από εκείνον που έχει σήμερα ο Αμαζόνιος.
Πριν αρχίσει να γεμίζει, η Μεσόγειος είχε αποκοπεί από τους ωκεανούς και είχε εξατμιστεί αφήνοντας έκθετη την επιφάνειά της -κατά βάση από αλάτι- περίπου 1.500 με 2.700 μέτρα κάτω από τη σημερινή στάθμη της θάλασσας.
Η κρίση αλατότητας διήρκεσε από 50.000 έως 400.000 χρόνια όταν η Μεσόγειος αποκόπηκε από τον πορθμό του Γιβραλτάρ, ο οποίος μετατράπηκε σε ισθμό. Αμέσως μετά και αφού είχε προηγηθεί η κατάρρευση του ισθμού, άρχισε το γέμισμα της Μεσογείου.
Περίπου το 90% του νερού μεταφέρθηκε από τον Ατλαντικό στη Μεσόγειο σε ένα πολύ μικρό παράθυρο χρόνου,από μερικούς μήνες μέχρι δύο χρόνια. Η βίαιη τροφοδοσία της Μεσογείου με νερό ανέβαζε τη στάθμη της κατά δέκα μέτρα ημερησίως. Υπολογίζεται δε ότι η ταχύτητα των νερών που περνούσαν από τον Ατλαντικό ήταν περί τα 300 χλμ. την ώρα.
Σύμφωνα με νέα έρευνα των Garcia-Castellanos & Villasenor (2011, Nature) σε βάθος περίπου 100 km, ένα κομμάτι πυκνής λιθόσφαιρας αποκολλήθηκε από την Ιβηρική και βυθίστηκε στο μανδύα της Γης. Ως αποτέλεσμα, η νότια Ιβηρική ανυψώθηκε και έκλεισε τους δρόμους που συνέδεαν τις δύο θάλασσες.
Η ανύψωση είχε να ανταγωνιστεί με τη διάβρωση που παρήγαγε η εισροή υδάτων του Ατλαντικού στη Μεσόγειο. Πως ακριβώς έγινε αυτό μπορείτε να δείτε το συνοδευτικό βίντεο.
Η κρίση αλατότητας της Μεσογείου ήταν ένα άλλο από τα θαυμαστά έργα της γεωλογίας και της τεκτονικής ενός ανήσυχου πλανήτη.
Γεωδίφης
Πηγές:
1.Nature,16/12/2011
2. Gabriele Carnevale,Scienze e Tecnologie Geologiche.
3. Παιδί της Ρέας
4. Ο μύθος των Κώων για το ακρωτήριο Χελώνη
5. Γεωστοχασμοί,2010
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
Καρούσι τα παιδιά που εκμεταλλεύονταν για την εξόρυξη θείου στην Σικελία.
.jpg)
