Η αρχαϊκή Κως
Η Κως σε περίοδο ανάπτυξης, η ζωή στα αρχαϊκά χρόνια
Οι πληροφορίες μας για τα αρχαϊκά χρόνια δεν είναι πολλές. Από τη κοπή ασημένιων νομισμάτων, όμως, με το παραδοσιακό σήμα των Κώων, τον καρκίνο, διαπιστώνουμε ότι υπήρχε οικονομική ευμάρεια στο νησί της Κω δείχνει και η η σπουδαία συμμετοχή της στη δωρική Εξάπολη. Το ίδιο και η μικρής έκτασης αποικιστική της δραστηριότητα και το γεγονός ότι δεν κατείχαν «περαία » (εδαφική κτήση με λιμάνι κατάλληλο να εξυπηρετήσει εμπορική δραστηριότητα) στα απέναντι μικρασιατικά παράλια.
Πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες έφεραν στο φως νέα ευρήματα, που φωτίζουν περισσότερο την εποχή αυτή. Πρόκειται για κτίριο του 6ου π.Χ. αιώνα στα Σεράγια, πιθανώς λατρευτικού χαρακτήρα, και για αρχαϊκό κτίριο στην οδό Πασανικολάκη. Ιδιαίτερα σημαντικά φαίνονται να είναι και τα οικοδομήματα στην περιοχή Ηρακλή, λατρευτικού χαρακτήρα, με πλήθος αναθημάτων.
Τα ευρήματα αυτά, σε συνδυασμό με τις ανασκαφές των νεκροπόλεων στο Μαρμαρωτό συμπληρώνουν την παραπάνω εικόνα, ρίχνουν περισσότερο φως στην εποχή αυτή και σιγά - σιγά αναδεικνύουν τη σπουδαιότητά της.
Μια παράδοση που διασώζει ο Πλούταρχος δείχνει ότι κατά τα τέλη του 7ου π.Χ. αιώνα, οι Κώοι άκμαζαν και δεν ανέχονταν προσβολή από γειτονικές περιοχές.
Λέγεται ότι Κώοι ψαράδες ανέσυραν μαζί με τα ψάρια κι ένα χρυσό τρίποδα και οι Μιλήσιοι αξίωσαν να τους παραδοθεί ισχυριζόμενοι ότι αυτό πρόβλεπε η συμφωνία πώλησης των προϊόντων αλιείας από τους Κώους προς αυτούς. Οι Κώοι αρνήθηκαν και η διαφορά κινδύνευσε να οδηγήσει σε πόλεμο Κω-Μιλήτου. Το Μαντείο των Δελφών κλήθηκε να δώσει λύση και η Πυθία είπε να δοθεί στον πιο σοφό άνδρα. Οι Κώοι το πρόσφεραν στο Θαλή το Μιλήσιο που, όμως, το έστειλε στο Βία τον Πριηνέα, θεωρώντας τον σοφότερο. Ούτε αυτός, όμως, το δέχτηκε. Έτσι ο χρυσός τρίποδας πέρασε απ' όλους τους σοφούς, για να καταλήξει και πάλι στο Θαλή, που σοφά ενεργώντας, το αφιέρωσε στο ναό του Απόλλωνα στη Θήβα.
Βήματα δημοκρατίας, η πόλη -κράτος, το πολίτευμα
Μία σημαντική εξέλιξη των αρχαϊκών χρόνων είναι η διαμόρφωση της πόλης-κράτους. Κυρίαρχη πόλη, ίσως, ήταν η Αστυπάλαια, η θέση της οποίας φαίνεται να ταυτίζεται με την περιοχή Καμάρες της σημερινής Κεφάλου.
Αλλά και στο πολίτευμα σημειώνονται μεταβολές. Γύρω στον 7ο π.Χ αιώνα, η μοναρχία ατονεί και το πολίτευμα γίνεται αριστοκρατικό. Στην αρχή υπήρχαν οι «Ισόβιοι Άρχοντες» που κυβέρνησαν αυταρχικά. Ακολούθησε ο θεσμός της «Δεκαετούς Αρχοντίας» (άρχοντες που κυβερνούσαν για 10 χρόνια), που εξελίχθηκε σε «Ενιαύσιο Αρχοντία» (άρχοντες με θητεία ενός έτους μόνο). Σιγά - σιγά, μέσα στο γενικότερο πνεύμα στροφής προς δημοκρατικό- τερα συστήματα, ανατέθηκε η υπέρτατη εξουσία στην «Εκκλησία του δήμου», ενώ σε έκτακτες περιπτώσεις συνεδρίαζε και η «Σύγκλητος», ένα είδος Βουλής.
Η οικονομική ευμάρεια, λοιπόν, και η πρώιμη στροφή της Κω προς τη δημοκρατία, την έκαναν τόπο εκλεκτό, όσο και τ' άλλα νησιά της περιοχής, και δικαιολογούν τα λόγια του Διόδωρου Σικελιώτη: «διό και Μακάρων ονομασθησαν Νήσοι».
Αρχαία Ιστορία της Κω
Όλγα Ασπετάκη, Μαρία Τουλαντά Παρισίδου
Επαρχείο Κω, 2004
περισσότερα,
Catalogue of the Greek coins of Caria, Cos, Rhodes &c.
by British Museum. Department of Coins and Medals; Head, Barclay V. (Barclay Vincent), 1844-1914
Publication date 1897
https://archive.org/details/ldpd_11897691_000
